9 Οκτωβρίου- Πώς να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει

Έχετε βρεθεί στη δύσκολη θέση μιλήσετε για τον Ντοστογιέφκσι χωρίς να έχετε δει ούτε εξώφυλλο απ’ τα βιβλία του; Ίσως ήσασταν σε μία συζήτηση, όπου όλοι αναλύουν το τελευταίο βιβλίο του Θέμελη κι εσάς απλά κάτι σας λέει το όνομα; Στη σημερινή παρουσίαση έχω τη λύση. Θα χρειαστεί να διαβάσετε μόνο ένα βιβλίο και θα ισοδυναμεί με χίλια, παραφράζοντας την κλασική κινέζικη παροιμία. Πρόκειται για το εμπνευσμένο «Πώς να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει» του Γάλλου Bayard Pierre, που τάραξε αναγνωστικές συνειδήσεις στην Γαλλία, πουλώντας χιλιάδες αντίτυπα. Το βιβλίο κυκλοφόρησε τον Ιούνιο και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη και θέτει διάφορες ενδιαφέρουσες, ιδιαιτέρως ειρωνικές ερωτήσεις.

Πόσοι από τους σημερινούς καλλιεργημένους αναγνώστες έχουν διαβάσει τα αριστουργήματα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας; Πόσοι έχουν διαβάσει ενδελεχώς το "Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο" του Προυστ ή έχουν ολοκληρώσει τον "Οδυσσέα" του Τζόυς; Πόσοι καθηγητές ιταλικής, αγγλικής ή αρχαίας ελληνικής φιλολογίας έχουν διαβάσει από την αρχή ως το τέλος τα κλασικά έργα που διδάσκουν στους φοιτητές τους. όπως την "Κόλαση" του Δάντη, τον "Απολεσθέντα παράδεισο" του Μίλτον ή την "Ιλιάδα" του Ομήρου; Ελάχιστοι, διατείνεται ο Pierre Bayard μολονότι μπορούν θαυμάσια, όπως και ο ίδιος, να μιλούν γι' αυτά, διατυπώνοντας μάλιστα ενδιαφέρουσες απόψεις για τη μορφή και το περιεχόμενο τους.

Αναλύοντας με μεγάλη πειστικότητα περιστάσεις στις οποίες είμαστε αναγκασμένοι να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει, ο Γάλλος συγγραφέας, αντλώντας από την προσωπική του εμπειρία, μας προσφέρει μια σειρά από συμβουλές που μας επιτρέπουν να αντιμετωπίσουμε δραστικά αυτό το πρόβλημα "επικοινωνίας" και να στοχαστούμε με μεγαλύτερη διαύγεια και ειλικρίνεια γύρω από τη δραστηριότητα της ανάγνωσης και τη σημασία της. Τελικά, αξία δεν έχει μόνο το βιβλίο, αλλά και ο πολιτισμικός του αντίκτυπος, το ειδικό βάρος που έχει στο πλαίσιο της κουλτούρας της εποχής του. Μπορεί να μην έχουμε διαβάσει όλα τα βιβλία για τα οποία μιλάμε, γνωρίζουμε όμως ότι χωρίς αυτά θα ήμασταν φτωχότεροι· επομένως, έστω και με αυτόν τον τρόπο τους παραχωρούμε εξέχουσα θέση στη ζωή μας.

Ποιο είναι το μότο του βιβλίου: «Je ne lis jamais un livre dont je dois ecrire la critique; on se laisse tellement influencer» ή στα ελληνικά: «Δεν διαβάζω ποτέ το βιβλίο που πρόκειται να παρουσιάσω. Η ανάγνωσή του με προκαταλαμβάνει.» Ε μετά απ’ όλα αυτά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να αναρωτηθείτε αν το διάβασα πριν σας το παρουσιάσω και σας το προτείνω. Θα ήταν ηθική απάτη αν το είχα κάνει.

2 Οκτωβρίου- Ερημιά στο βλέμμα τους

Αν και ακούγεται ίσως λίγο υπερβολικό, στην πραγματικότητα είναι όντως μεγάλη μου τιμή να παρουσιάσω σήμερα το βιβλίο “Ερημιά στο βλέμμα τους” του Κώστα Λογαρά, το οποίο κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Επιπλέον ο ευγενέστατος συγγραφέας δέχτηκε με χαρά να παραχωρήσει στην Μπρίζα μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη, την οποία θα διαβάσετε παρακάτω.
Ο Κώστας Λογαράς γεννήθηκε στην Πάτρα το 1950, έχει γράψει ποίηση και πεζό και από το 1997 συνεργάζεται ως επιφυλλιδογράφος με την εφημερίδα Τα Νέα. Έργα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά, ενώ το “Ερημιά στο βλέμμα τους” είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του. Αυτά, όμως είναι τα τυπικά- συνεχίζω κατευθείαν με τα πιο ουσιαστικά.
Το “Ερημιά στο βλέμμα τους” είναι ανάμεσα στα δύο καλύτερα βιβλία που διάβασα μέσα στο 2008, ένα βιβλίο που απ' τις πρώτες κιόλας σελίδες του, ζήλεψα το πανέμορφο αμάλγαμα ποιητικού λόγου και ντοπιολαλιάς. Για μένα ήταν ένα οδοιπορικό μέσα στους ανθρώπους, μια αφήγηση βίων, που αν και φαίνονται να βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικά σημεία, αποδεικνύεται ότι είχαν παρόμοιες αφετηρίες και οι πορείες τους εν τέλει θα στροβιλιστούν προς το ίδιο σημείο. Αν έχετε συναντήσει σε τοίχους το σύνθημα “Είμαστε όλοι μετανάστες”, τότε μέχρι το τέλος θα έχετε διαπιστώσει το πραγματικό του νόημα.
Η πλοκή ξεκινάει καθώς τέσσερις Έλληνες διασχίζουν την Αμερική και με αφορμή λεπτομέρειες του κόσμου που τους περικυκλώνει, αρχίζουν να σκάβουν με τα χέρια λαγούμια στην ψυχή τους, να ανασκαλεύουν τις στάχτες του παρελθόντος και να αναζητούν χαμένα νοήματα. Συναντούν τη γηραιά μητέρα του ενός και με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 αποφασίζουν να οργανώσουν ένα ιδιότυπο αντάμωμα, πίσω στην πατρίδα. Στο δεύτερο μισό του βιβλίου οι ήρωες αλλάζουν σκηνικό και από τα φαράγγια ανάμεσα στους πολύπλοκους ουρανοξύστες, μεταφέρονται σε ένα απομονωμένο -τους μη καλοκαιρινούς μήνες- χωριό της Πελοποννήσου.
Το “Ερημιά στο βλέμμα τους” είναι ένα κράμα φιλοσοφικής αναζήτησης και σύγχρονου προβληματισμού, μια ιστορία πολύ αληθινή και οικεία. Ο αναγνώστης καλείται να ακολουθήσει τις ενδοσκοπήσεις των ηρώων και κλέβοντας λίγο χρόνο από την ταχύτητα της καθημερινότητας, να τους μιμηθεί. Συνηθίζω να χωρίζω τα βιβλία που διαβάζω σε τρεις κατηγορίες. Αυτά που δεν θα ήθελα να γράψω, αυτά που θα μπορούσα να γράψω και αυτά που θα ήθελα να είχα γράψει. Αναμφίβολα το βιβλίο του Κώστα Λογαρά ανήκει στην τελευταία κατηγορία. Αξίζει να το κάνετε κτήμα σας: δεν θα κερδίσετε σε εικόνες δράσης, αλλά εγρήγορση στα ανθρωπιστικά αντανακλαστικά σας. Και ίσως ανακαλύψετε αφορμές για τη δική σας περιπλάνηση.

1 Πόσοι γύρω μας διαβάζουν;
Ζούμε στην εποχή της εικόνας. Ο εικονιστικός λόγος έχει, μοιραία λόγω τηλεόρασης, αντικαταστήσει σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό τον γραπτό λόγο. Παρόλα αυτά τόσο η αγορά του βιβλίου όσο και η πληθώρα των τίτλων είναι εντυπωσιακά μεγαλύτερη απ’ όσο στο παρελθόν. Όμως έχει μεγάλη σημασία και «τι» διαβάζουμε και «πώς». Και αυτές οι συνιστώσες έχουν να κάνουν με την ποιότητα της ίδιας γραφής καθώς και του τρόπου ανάγνωσης• και οι δύο αυτοί παράγοντες, για τους οποίους έχω πολύ μεγάλα ερωτηματικά, διαφοροποιούν το αποτέλεσμα.

2. Γράφετε για προσωπική ευχαρίστηση ή για να αφήσετε ένα δίδαγμα στον αναγνώστη;
Γράφω για να επικοινωνήσω με τον αναγνώστη, κι αυτό είναι η ευχαρίστησή μου. Κατά τα άλλα, η διαδικασία της γραφής είναι οχληρή, κοπιαστική και βασανιστική. Πάντως, κάθε φορά που πιάνω το μολύβι στο χέρι για να γράψω, έχω στο μυαλό μου έναν στόχο τον οποίο υπηρετώ• οπωσδήποτε κάτι θέλω να πω και προς αυτήν την κατεύθυνση κατατείνω συνεχώς.

3. Η διακίνηση αρχείων μέσω του Internet μπορεί να επηρεάσει τον χώρο του βιβλίου;
Σίγουρα. Το διαδίκτυο είναι το προσφιλέστερο μέσο επικοινωνίας για τους νέους ανθρώπους. Η πρόσβαση σε αρχεία, σε κείμενα είναι εύκολη, ευχάριστη αρκεί να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος να γίνει η ύλη του διαδικτύου ελκυστική.

4. Υπάρχουν κατώτερα είδη λογοτεχνίας;
Ναι, οπωσδήποτε. Και αυτά τα απαξιωμένα είδη της «λογοτεχνίας» εξαρτώνται από τη γλώσσα που χρησιμοποιούν-- όχι, φυσικά, από το θέμα τους. Εννοώ την προχειρότητα στη γραφή, την ευκολία που αναπαράγει στερεότυπα και προβάλλει το ψέμα : το ψεύτικο συναίσθημα, το δήθεν βίωμα, τα κλισέ ενός ανόητου life style που εξαπατά τον αναγνώστη και ευτελίζει το αίσθημά του αλλά και το αισθητικό του κριτήριο.

5. Η ‘Ερημιά στο βλέμμα τους» είναι οδοιπορικό στο χρόνο ή στις ανθρώπινες ψυχές;
Είναι μια καταβύθιση στην ανθρώπινη ψυχή. Στον άνθρωπο όποιας εθνικότητα, χρόνου, χώρου ή καταγωγής. Διαπραγματεύεται το θέμα της μετανάστευσης αλλά και επιδιώκει να δείξει ότι οι άνθρωποι είμαστε -- περισσότερο από οτιδήποτε-- μετανάστες μέσα μας. Αποξενωμένοι από τον εαυτό μας. Υπ’ αυτή την έννοια, όλος ο κόσμος είναι μία εν δυνάμει ξενιτιά.
Υπάρχει άραγε στέρεος τόπος, πουθενά ; ‘Υπάρχει λέει η ηρωίδα μου. Είναι το αναπαλλοτρίωτο μέσα μας. «Όλος ο κόσμος – θα πει η ηρωίδα - είναι μία ξενιτιά. Και μόνο η ψυχή του ανθρώπου μένει ίδια. Άμα το θέλει ναι, μένει η ίδια».

6. Ο παραλληλισμός των Ελλήνων μεταναστών με τους Αλβανούς , θα μπορούσε να προεκταθεί στην Πάτρα του 2008;
Η Πάτρα είναι ένα πέρασμα μεταναστών προς τη Δύση. Ανέκαθεν και, κυρίως, σήμερα . Η πόλη μου εγκαταλελειμμένη στη μοίρα της από την επίσημη πολιτεία ζει, κοντά δεκαπέντε χρόνια, το δράμα των μεταναστών. Το δράμα των ανθρώπων που μοχθούν για μια καλύτερη μοίρα. Υπάρχει πολύς πόνος, μεγάλη εκμετάλλευση της ανθρώπινης δυστυχίας. Ναι, βλέπω στο δικό τους δράμα τη μοίρα των Ελλήνων μεταναστών που, μετά τον πόλεμο, πήραν τους δρόμους αναζητώντας την τύχη τους στους ξένους τόπους. Κι αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ως λαός.

7. Είναι πραγματικοί οι ήρωες του μυθιστορήματός σας;
Όχι, δεν είναι πραγματικοί. Έχω ταξιδέψει σε όλους τους τόπους οι οποίοι αναφέρονται στο μυθιστόρημά μου, ξέρω τι περιγράφω, έχω ερευνήσει το θέμα μου και έχω στο μυαλό μου πρότυπα των ηρώων μου, αλλά οι λογοτεχνικοί μου ήρωες είναι εντελώς επινοημένοι.

8. Το επόμενο βιβλίο σας;
Είναι πολύ νωρίς ακόμα για το επόμενο μυθιστόρημα. Ένας συγγραφέας πρέπει να ζει για μεγάλο χρονικό διάστημα στη σιωπή και την περισυλλογή. Όπου ανανεώνεται και όπου εκεί κυοφορούνται οι ιδέες και το πρωτογενές υλικό του. Ίσως, όμως εκδοθούν την επόμενη χρονιά επιλεγμένες επιφυλλίδες μου, οι οποίες έχουν ήδη δημοσιευτεί στην εφημερίδα τα ΝΕΑ, από το 1997 έως τα σήμερα.

25 Σεπτεμβρίου- Το απόκρυφο χειρόγραφο του Σαίξπηρ

Πλησιάζει σιγά σιγά το μεγαλύτερο γεγονός της χρονιάς στο χώρο του βιβλίου, το Φεστιβάλ της Φρανκφούρτης που όπως κάθε χρόνο θα προσελκύσει τα βλέμματα εκδοτικών οίκων απ’ όλο τον κόσμο. Εκεί υπογράφονται οι μεγαλύτερες συμφωνίες και μέσα απ’ τις συζητήσεις των manager προδιαγράφονται τα μεγάλα best seller της επόμενης χρονιάς. Αν είστε εκεί κοντά, λοιπόν, μην το χάσετε. Ξεκινάει στις 15 Οκτώβρη.
Στα δικά μας και ξεδιαλέγοντας τα mail με δελτία τύπου που ήρθαν τον τελευταίο καιρό, ξεχώρισα μία νέα σειρά σημαντικών ξένων λογοτεχνών, η οποία μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Γενικά ο συγκεκριμένος εκδοτικός οίκος έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το marketing μέσω του διαδικτύου προσπαθώντας να προσελκύσει νέους αναγνώστες, αλλά και να οργανώσει μία μεγάλη μερίδα τους που είναι πιστοί φίλοι του. Ανάμεσα σε άλλα ήταν από τους πρώτους με πολύ οργανωμένο φόρουμ, έχει ενθαρρύνει τους συγγραφείς του διατηρούν τα δικά τους, πολύ οργανωμένα ιστολόγια, ενώ αν θέλετε να είστε ενημερωμένοι για τα τελευταία νέα και τις επικείμενες παρουσιάσεις δεν έχετε παρά να γίνετε μέλη στο σχετικό group στο facebook.
Πάμε, όμως στα βιβλία. Πρώτο της σειρά «Ο Συνταγματάρχης και το παιδί-βασιλιάς» του βραβευμένου Αιγύπτιου Ζιλμπέρ Σινουέ. Είναι ιστορικό μυθιστόρημα με φόντο τη νεότερη ιστορία της χώρας, στο οποίο ο Σινουέ περιγράφει τις συνθήκες γένεσης της πυριτιδαποθήκης, που ονομάζεται και Μέση Ανατολή. Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται αντίστοιχα στους Νάσερ και Φαρούκ, άρα αν αυτά τα δύο ονόματα δεν σας λένε κάτι, τότε καλύτερα μην σπεύσετε να το αγοράσετε.
Επόμενο βιβλίο της σειράς είναι «Η αναφορά του Μπροντέκ» του Γάλλου Φιλίπ Κλοντέλ. Ο σαρανταεξάχρονος Κλοντέλ έχει προλάβει να αποσπάσει διάφορες βραβεύσεις στη χώρα του, ενώ το συγκεκριμένο μυθιστόρημα ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Gonocourt το 2007 και βραβεύτηκε με το Βραβείο Goncourt des Lycéens. (περισσότερα στη Wikipedia). Η «Αναφορά του Μπροντέκ» είναι κοινωνικό μυθιστόρημα, μια τοιχογραφία εποχής και ξεκινάει με τη φράση: «Ονομάζομαι Μπροντέκ και δεν ευθύνομαι για τίποτα. Οφείλω να το πω. Πρέπει να το ξέρει όλος ο κόσμος.»
Κλείνω με κάτι που και μόνο ως τίτλος ακούγεται πολύ ελκυστικό, τουλάχιστον σε όσους ασχολούνται με το είδος. Είναι «Το απόκρυφο χειρόγραφο του Σαίξπηρ» της Βρετανίδας Τζένιφερ Λι Κάρελ. Έχουμε να κάνουμε με έναν κλώνο Ντα Βίντσι. Παραμονές της πρεμιέρας του Άμλετ στο θέατρο «Σφαίρα» του Λονδίνου, η Ρόζαλιντ Χάουαρντ , εκκεντρική σαιξπηρίστρια και μέντορας της θεατρικής σκηνοθέτιδας Κέιτ Σέλτον, χαρίζει στην αγαπημένη της μαθήτρια ένα μυστηριώδες κουτί, συνοδεύοντας το δώρο της με τον ισχυρισμό ότι ανακάλυψε κάτι συγκλονιστικό. Μέσα στο κουτί, η Κέιτ θα βρει το πρώτο κομμάτι ενός σαιξπηρικού γρίφου, που θα τη ρίξει σ’ ένα θανάσιμα επικίνδυνο κυνήγι θησαυρού.

18 Σεπτεμβρίου- Στον Κήπο του Επίκουρου

Σήμερα το πρόγραμμα έχει περιήγηση στα βιβλιοπωλεία για να ξεφυλλίσουμε μερικούς τίτλους οι οποίοι έχουν ακουστεί αρκετά τον τελευταίο καιρό και συνήθως κάνουν βόλτες στα ράφια με τα ευπώλητα.
Οι εκδόσεις Άγρα κυκλοφόρησαν ακόμα ένα βιβλίο του ψυχολόγου Irvin Yalom, ο οποίος όπως αποδεικνύεται έχει αποκτήσει το δικό του σταθερό κοινό στη χώρα μας. Μετά λοιπόν τα εξαιρετικά δημοφιλή «Η θεραπεία του Σοπενάουερ», «Όταν έκλαψε ο Νίτσε» και «Η μάνα και το νόημα της ζωής», μεταφράστηκε και στη χώρα μας το «Στον κήπο του Επίκουρου», το οποίο για το περασμένο δεκαπενθήμερο κατέλαβε την πρώτη θέση των πωλήσεων στην αλυσίδα βιβλιοπωλείων «Πρωτοπορία». Κινείται στο γνωστό ύφος του συγγραφέα, έχει για υπότιτλο το «Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου» και απευθύνεται σε όσους θέλουν να διαβάσουν κάτι φιλοσοφημένο και λίγο δύσκολο. Η παρακάτω παράγραφος είναι απ’ το οπισθόφυλλο: «Γραμμένο με τον μοναδικό τρόπο του Ίρβιν Γιάλομ, το βιβλίο "Στον κήπο του Επίκουρου" συμπυκνώνει το έργο και την προσωπική εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής σε μια βαθύτατα ενθαρρυντική προσέγγιση στο οικουμενικό ζήτημα της θνητότητας. Ο Γιάλομ δείχνει ότι στον πυρήνα του άγχους μας βρίσκεται συχνά ο φόβος του θανάτου. Στη συνειδητοποίηση αυτή οδηγεί πολλές φορές μια «αφυπνιστική εμπειρία» -ένα όνειρο, μια αρρώστια, μια τραυματική εμπειρία ή το γεγονός ότι γερνάμε.»
Η πολυγραφότατη Μάρω Μαμβουνάκη έχει πολλούς φανατικούς αναγνώστες όπως αποδείχθηκε και με το «Φάντασμα της αξόδευτης αγάπης», το οποίο τους τελευταίους μήνες έχει επιτύχει σημαντικές πωλήσεις. Εκδόσεις Ψυχογιός και ελπίζω να μην σας μπερδέψει (όπως εμένα) το παρακάτω απόσπασμα: «Αν στέρηση είναι να μην έχω αυτό που επιθυμώ, ανικανοποίητο είναι να έχω μεν αυτό που επιθυμώ αλλά να μη μου προσφέρει τη γεύση που περίμενα να μου προσφέρει. Η απόκτησή του να αποδεικνύεται απογοητευτική. O άνθρωπος σήμερα μαραίνεται μέσα στην εποχή του ανικανοποίητου. Κι αν, όταν στερείσαι, μπορείς να ονειρεύεσαι και να προσδοκάς, μέσα στην ανικανοποίητη καθημερινότητα, τις απανωτές απογοητεύσεις -όχι απ αυτά που δεν έχεις αλλά απ αυτά που έχεις- δεν ξέρεις πια τι ακριβώς να επιθυμήσεις.»
Κλείνω με κάτι πολύ ενδιαφέρων, την «Μικρή ιστορία του κόσμου» του Ερνστ Γκόμπριχ, που κυκλοφόρησε στις αρχές του μήνα από τις εκδόσεις Πατάκη. Ο Gombrich, ένας από τους εξέχοντες θεωρητικούς του εικοστού αιώνα, πέτυχε να αφηγηθεί την ιστορία της ανθρωπότητας, από την εποχή του λίθου ως την εποχή της πυρηνικής ενέργειας, σύντομα, περιεκτικά, αλλά και με πειστικό τρόπο. Με γλώσσα απλή και γλαφυρή ζωντανεύει την ιστορία του κόσμου, τα επιτεύγματα του ανθρώπου, τη μετάβαση από τη μία ιστορική περίοδο στην άλλη, τις σημαντικότερες προσωπικότητες και συγκρούσεις. Θυμίζει σε σύλληψη τον «Κόσμο της Σοφίας» που παρουσίασα πρόσφατα και δεν θα σας αφήσει αδιάφορους.

11 Σεπτεμβρίου- Το σκοτεινό αγγελάκι και το δέντρο

Θα εκπαιδεύσω τη βρύση να μη στάζει

και το λεπτοδείκτη να μείνει ακίνητος.

Θα εξηγήσω στο σκύλο πως δεν είναι ανάγκη να γαβγίζει

κάθε που έρχεται η νύχτα.

Θα πείσω το ραδιόφωνο να παίζει πάντα το ίδιο τραγούδι. Μετά θα ξαπλώσω στον καναπέ και θα περιμένω.

Δεν ξέρω πόσοι από εσάς διαβάζετε ποίηση. Στατιστικά και μόνο υποθέτω λίγοι. Προσωπικά διαβάζω ελάχιστα και δυσκολεύομαι να ξεδιαλύνω μέσα μου αν αυτό που διαβάζω είναι καλό ή απλά εντυπωσιακό. Αλλά και πάλι στην ποίηση νομίζω δεν χωράει αντικειμενικότητα- τουλάχιστον όχι τόσο όσο στις υπόλοιπες μορφές λογοτεχνίας. Αν κάτι ξυπνάει συναισθήματα, τότε υπηρετεί το σκοπό του και δεν χρειάζεστε την τέλεια κατάρτιση για να το απολαύσετε.

Όπως και να 'χει πάντως έρχομαι σήμερα να προτείνω με μεγάλη μου χαρά μια ποιητική συλλογή, την οποία εμπνεύστηκε ένας φίλος μου και οι στίχοι στην αρχή αποτελούν κομμάτι της. Όσα διάβασα με άγγιξαν -ή αν προτιμάτε μου άρεσαν- και ανακάλυψα μέσα τους έναν ολότελα διαφορετικό και ταυτόχρονα πανέμορφο τρόπο σκέψης.

Είμαι τυχερός λοιπόν, που γνωρίζω τον Τηλέμαχο Τσαρδάκα ο οποίος το 2007 κυκλοφόρησε το “Σκοτεινό Αγγελάκι και το Δέντρο” από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη και φέτος ήταν υποψήφιος για το αντίστοιχο σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο του περιοδικού “Διαβάζω”. Ο Τηλέμαχος Τσαρδάκας γεννήθηκε το 1978 στην Πάτρα και αυτή είναι η τρίτη του ποιητική συλλογή. Προηγήθηκαν το 1998 το “Αιμοσφαίριο του Ουρανού” από τις Αχαϊκές Εκδόσεις και το 2003 οι “Μικρές Μπαλάντες για Απόψε” από τον Λιβάνη.

Το “Σκοτεινό Αγγελάκι και το Δέντρο” το εξέλαβα σαν ένα μοναχικό ταξίδι σε τέσσερις πράξεις οι οποίες ονομάζονται “Τριάντα πέντε τετραγωνικά”, “Ιστορία γραμμένη με ουίσκι”, “Εμείς σε δεύτερο ενικό” και “Unhappy end”. Μέσα από τις πολύ δυνατές εικόνες που δημιουργούν οι στίχοι, ζωντανεύει ένα κομμάτι του εαυτού μας και αφού συναντηθούμε μαζί του, κλέβουμε λίγο χρόνο από την καθημερινότητα για να συζητήσουμε σαν παλιοί φίλοι. Για μένα η ανάγνωση των ποιημάτων ήταν μία τέτοια φυγή, μα νομίζω ότι καθένας θα ανακαλύψει κάτι διαφορετικό.

Αξίζει συγχαρητηρίων η εξαιρετικά καλαίσθητη και φροντισμένη έκδοση, σήμα κατατεθέν για το σύνολο των έργων του ποιοτικού εκδοτικού οίκου Γαβριηλίδη. Νομίζω ότι η αυλαία πρέπει να πέσει με τη συνέχεια και το τέλος του ποιήματος με το οποίο ξεκίνησα την παρουσίαση ώστε να ολοκληρωθεί ένας κύκλος. Το όνομά του είναι “Θα ξαπλώσω στον καναπέ και θα περιμένω”.

Σιωπηλοί αστερίες θα βυθιστούν στο ταβάνι μου.

Σύννεφα γκρίζα θα τυλίξουν τα χαλιά.

Ίσως έτσι δεν έρθει ποτέ κανένας να με επισκεφτεί.

Ίσως έτσι δεν χάσω τίποτα από αυτά που κάνουν οι άλλοι.

Ίσως έτσι να περιμένω για πάντα.

4 Σεπτεμβρίου- Ο Κόσμος της Σοφίας

Οι διακοπές είπαμε τελείωσαν. Πάμε παρακάτω.

Είχα γενέθλια πριν λίγες μέρες και οι φίλοι μου το έψαξαν πάρα πολύ πριν καταλήξουν στα βιβλία που ήθελαν να μου πάρουν δώρο. Συνωμοτικές συζητήσεις πίσω απ’ την πλάτη μου και ερωτήσεις σε αδιάφορο ύφος, για το αν έχω διαβάσει το ένα και το άλλο. Τελικά έκαναν μία από τις καλύτερες δυνατές επιλογές.

Πήρε λοιπόν θέση στα ράφια της βιβλιοθήκης μου ο «Κόσμος της Σοφίας» του Νορβηγού Jostein Gaarder, που κυκλοφόρησε πριν από δεκατέσσερα χρόνια από τον εκδοτικό οργανισμό Λιβάνη. Ο «Κόσμος της Σοφίας» είναι ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα για την ιστορία της φιλοσοφίας, πρωτότυπο και πολύ χρήσιμο για όλους όσοι αφιερώνουν ένα μέρος του καθημερινού τους χρόνου στη δημιουργικοί σκέψη.

Ο συγγραφέας ξεκινάει με την ιστορία μιας ανήσυχης δεκαπεντάχρονης μαθήτριας, η οποία λαμβάνει μια σειρά από μυστηριώδεις επιστολές. Μέσα απ’ τις σελίδες του αρχικά ανώνυμου επιστολογράφου ξεκινάει μια δεύτερη ιστορία, ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης. Όχι μην προτρέχετε, η δεύτερη ιστορία δεν είναι για ένα άλλο κοριτσάκι που δέχεται επιστολές από έναν άλλο επιστολογράφο και πάει λέγοντας μέχρι το τέλος του χρόνου.

Η δεύτερη ιστορία είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα και ουσιαστικά μία πρόσκληση για ένα ταξίδι. Είναι η ιστορία της φιλοσοφίας μέσα απ’ τους αιώνες και ειλικρινά αξίζει να του ρίξετε μια ματιά, ακόμα κι όσοι ήδη κουνάτε δεξιά-αριστερά το κεφάλι σας. Με απλό -μα όχι απλοϊκό- τρόπο ο Gaarder μας εισάγει σε ένα πεδίο το οποίο είναι συνυφασμένο με τον άνθρωπο ως ον, από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας. Τα ιδιότυπα μαθήματα του επιστολογράφου έχουν ως αφετηρία την αρχαία Ελλάδα (η οποία έχει την τιμητική της), όπου και γεννήθηκε η φιλοσοφία. Μαζί με την ηρωίδα Σοφία Αμούδσεν εξερευνούμε τις πτυχές της ανθρώπινης σκέψης και έκφρασης και αποκτούμε σημαντικές γνώσεις για τους φιλοσόφους και τα ρεύματα που εκπροσώπησαν.

Ο «Κόσμος της Σοφίας» είναι σπουδαία έκδοση και απευθύνεται σε όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τη φιλοσοφία και κατ’ επέκταση να αναζητήσουν απαντήσεις στα θεμελιώδη ερωτήματα, όπως ο καθένας μας τα ιεραρχεί. Από τι είμαστε φτιαγμένοι; Ποιες δυνάμεις κινούν τα νήματα γύρω μας; Η ψυχή είναι αθάνατη; Υπάρχει Θεός; Τα πάντα μεταβάλλονται ή παραμένουν σταθερά;

Τροφή για σκέψη. Νομίζω όλοι θέτουμε ανάλογα ερωτήματα. Η γραφή του Gaarder είναι απλή και λιτή, όπως και η μεστή μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου, έτσι ώστε να αποσπά την προσοχή του αναγνώστη απ’ τον πυρήνα, που είναι η φιλοσοφία. Το θεωρώ υπόδειγμα του πως θα έπρεπε να γράφονται τα διδακτικά βιβλία στην ιδανική πολιτεία. Όταν θα έχετε τελειώσει τις 611 σελίδες του δεν θα γνωρίζετε απαραίτητα περισσότερα, αλλά σίγουρα θα είστε σοφότερος γιατί θα έχετε συνειδητοποιήσει πόσα πολλά δεν γνωρίζετε.

28 Αυγούστου- Έξι Δισεκατομμύρια Τρόποι Ζωής

Συνεχίζω τις ερωταποκρίσεις με συγγραφείς από όλα τα είδη λογοτεχνίας και σήμερα επιστρέφω σε ένα απ' τα αγαπημένα μου βιβλία, το οποίο είχα παρουσιάσει πάλι από αυτή τη στήλη ακριβώς πριν από ένα χρόνο. Προτείνω ανεπιφύλακτα λοιπόν το “Έξι Δισεκατομμύρια Τρόποι Ζωής” του Παναγιώτη Κούστα, που έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Τρίτων.

Το βιβλίο ξεκινάει με την εκπληκτική φράση: «Μην ενοχλείτε τους Κέδρους, ήταν εδώ πολύ πριν από εμάς» και είμαι βέβαιος ότι αφού το τελειώσετε, θα αφήσει στο μυαλό σας έναν αντίλαλο. Πρόκειται για ένα κράμα πολιτικής επιστημονικής φαντασίας που προσπαθεί να σκιαγραφήσει την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους μέχρι το τέλος του αιώνα που διανύουμε. Οι «Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής» δεν επιχειρούν απλά να αποτυπώσουν την ραγδαία τεχνολογικά εξέλιξη της ανθρωπότητας. Επικεντρώνονται σε ζητήματα που σχετίζονται άμεσα με την εξέλιξή μας σαν είδος, σωματικά και πνευματικά. Ο Παναγιώτης Κούστας χρησιμοποιεί σαν κέντρο βάρους την Δημοκρατία και γύρω της αρχίζει να σχεδιάζει ομόκεντρους κύκλους, καταθέτοντας στέρεα δομημένες απόψεις πάνω στη βιοηθική, στα οικονομικά συστήματα, στην παγκοσμιοποίηση, στην καταστροφή του περιβάλλοντος, στις επιθέσεις των φονταμενταλιστών, στα πνευματικά δικαιώματα και στην διαδικτυακή πραγματικότητα. Επιπλέον δεν φοβάται να προσεγγίσει θέματα, που ορισμένοι τα θεωρούν ταμπού όπως η πολιτική και η θρησκεία, θέτοντας την ερώτηση: Πόσο μπορεί το καθένα από αυτά να αλλάξει μορφή μέχρι το τέλος του αιώνα μας;

Περισσότερες απαντήσεις στις σελίδες του βιβλίου. Πάμε στις ερωτήσεις προς το συγγραφέα:

Υπάρχουν ανήσυχοι αναγνώστες σήμερα;

Ελπίζω πως υπάρχουν ανήσυχοι αναγνώστες σήμερα. Γνωρίζω μερικούς προσωπικά, είμαι ένας απ' αυτούς, και δεν θα ήθελα να ανήκουμε σε μια αισχρή μειοψηφία.

Θα μπορούσαν οι Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής να είναι ένα πολιτικό μανιφέστο;

Δεν έχω την θεωρητική επάρκεια, αλλά ούτε και την διάθεση να γράψω ένα πολιτικό μανιφέστο. Τα "Έξι δισεκατομμύρια" γεννήθηκαν από την οργή για όσα συμβαίνουν γύρω μας και μεγάλωσαν ποτίζοντάς την στο χιούμορ. Το μόνο που επιδιώκω είναι να ξανακουβεντιάσουμε τα "δεδομένα" της Δημοκρατίας και να περάσουμε καλά κατά την διαδικασία. Αν προκύψουν εφαρμόσιμες ιδέες από έναν τέτοιο διάλογο δεν θα ζητήσω να μου πληρώσει κανείς "πνευματικά δικαιώματα" για να τις πραγματοποιήσει.

14 Αυγούστου- Το παιδί της αγάπης

Συνεχίζω στο ίδιο μήκος κύματος με την παρουσίαση της περασμένης εβδομάδας και με ένα βιβλίο, που απευθύνεται λίγο-πολύ σε ίδιο μέρος του αναγνωστικού κοινού με τα μυθιστορήματα της Λένας Μαντά. Απλά αυτό ίσως είναι μία ιδέα πιο δραματικό και συγκινητικό.

Επίσης, λοιπόν από τις εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε φέτος το μυθιστόρημα «Το Παιδί της Αγάπης», που έχει γράψει η πρωτοεμφανιζόμενη Μαρία Τζιρίτα και βασίζεται σε μια αληθινή ιστορία. Η συγγραφέας είναι πολύ γλυκιά, καταδεκτική και ευγενική και με μεγάλη χαρά δέχτηκε να μου μιλήσει για το αγαπημένο της πνευματικό παιδί. Περισσότερα για αυτήν μπορείτε να μάθετε και στο πολύ ενημερωμένο της ιστολόγιο που διατηρεί στη διεύθυνση http://mariatzirita.psichogios.gr/. Όπως θα παρατηρήσατε και οι δύο συγγραφείς που ανήκουν στο δυναμικό του Ψυχογιού διατηρούν τα δικά τους ιστολόγια και αυτό εντάσσεται στα πλαίσια ενός γενικότερου «διαδικτυακού» marketing που εφαρμόζει ο εκδοτικός οίκος με δυναμική ιστοσελίδα, φόρουμ συζήτησης αναγνωστών και σελίδες στο facebook. Πάμε, όμως να μάθουμε περισσότερα για το «Παιδί της Αγάπης», που έχει ήδη σημειώσει πολύ καλές πωλήσεις.

Μια φράση απ’ το οπισθόφυλλο: Έτσι απλά, τον πέταξαν στο ίδρυμα νεογέννητο μωρό κι ύστερα τον πήγαν πίσω στη φυσική του οικογένεια δυο χρονών παιδάκι.

Ο συγγραφέας γράφει για να απευθυνθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερους αναγνώστες ή για προσωπική ικανοποίηση; Στη δική μου περίπτωση, το παιδί της αγάπης γράφτηκε αποκλειστικά ως κατάθεση ψυχής, αφού δεν είχα ιδέα ότι θα μπορούσε να γίνει βιβλίο και να εκδοθεί η ιστορία που έγραφα τότε. Αληθινή ιστορία που την έζησα από κοντά και με συγκλόνισε και ως φόρο τιμής στη μνήμη του παιδιού αυτού έγραψα την ιστορία του. Αλλά και σε ό,τι άλλο έχω γράψει από τότε, ποτέ δεν είχα ως γνώμονα την ικανοποίηση ή μη των αναγνωστών - γράφω την αλήθεια μου, ανοίγω την καρδιά μου, καταθέτω τα βιώματά μου και μοιράζομαι τη φαντασία μου.

Τι μπορεί να ανακαλύψει όποιος διαβάσει το Παιδί της Αγάπης; Όσο για το τι μπορεί κανείς να ανακαλύψει διαβάζοντας την ιστορία αυτή... να ανακαλύψει τον Στέλιο, τον κάθε Στέλιο ως αθώα παιδική ψυχή, να τον καταλάβει καλύτερα, να τον νιώσει και να τον αγαπήσει. Και τέλος ν' ανακαλύψει τον ίδιο του τον εαυτό, να τον δει στις πραγματικές του διαστάσεις, με τις ευθύνες του και τις υποχρεώσεις του- είτε ως θύτη, είτε ως θύμα.

7 Αυγούστου- Η Άλλη Πλευρά του Νομίσματος

Θα συνεχίσω όπως φαίνεται για τα επόμενα φύλλα της Epirus Press, παρουσιάσεις βιβλίων με τον ίδιο τρόπο, όπως το «Ανάμεσα του Ζερβού την προηγούμενη εβδομάδα. Δηλαδή θα περιλαμβάνω κάθε φορά δύο λόγια απ’ τους συγγραφείς- νομίζω βοηθάει πολύ να ρίξουμε μια ματιά στον τρόπο σκέψης τους. Σήμερα πάμε σε ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα αυτή τη στιγμή στην ελληνική πεζογραφία.

Η Λένα Μαντά δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Τη χρονιά που μας πέρασε αποτέλεσε ένα εκδοτικό φαινόμενο, με το «Σπίτι Δίπλα στο Ποτάμι» να ξεπερνάει με άνεση τις 120.000 πωλήσεις. Την Άνοιξη επέστρεψε με την «Άλλη Πλευρά του Νομίσματος», έχοντας αποκτήσει πολλούς φανατικούς οπαδούς και φιλοδοξώντας να χαρίσει πλούσιες σε συναίσθημα στιγμές στους αναγνώστες. Φυσικά δεν ήταν δύσκολο να επαναλάβει την επιτυχία. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τον Ιούλιο, τα δύο βιβλία της που προανέφερα καταλάμβαναν δύο θέσεις στη λίστα των δέκα βιβλίων με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην αλυσίδα Ελευθερουδάκης. Η «Άλλη πλευρά του Νομίσματος» απευθύνεται κυρίως στο γυναικείο αναγνωστικό κοινό, που ούτως ή άλλως αποτελεί και το μεγαλύτερο κομμάτι του, αλλά νομίζω όλοι μπορούν να ανακαλύψουν κάτι μέσα στις σελίδες του. Περισσότερα μπορείτε να αναζητήσετε και στο πολύ ενημερωμένο ιστολόγιό που η Λένα Μαντά διατηρεί στη διεύθυνση: http://manta.psichogios.gr Ας αφήσω τα υπόλοιπα να μας τα πει η ίδια.

Μία φράση απ’ το οπισθόφυλλο: Ένας άντρας με δύο γυναίκες. Ένα νόμισμα με δύο πλευρές. Στο σταυροδρόμι της καρδιάς, διαλέγεις κατεύθυνση εσύ.

Με δεδομένη τη μεγάλη επιτυχία που γνώρισε το "Σπίτι δίπλα στο ποτάμι", θα σκεφτόσασταν κάποιο από τα επόμενα βιβλία σας να ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό; Για παράδειγμα Επιστημονική Φαντασία ή Ιστορικό Μυθιστόρημα;
Το επόμενο βιβλίο από το ποτάμι ήταν κάτι διαφορετικό και σαν δομή και σαν γραφή και το κυριότερο είχε κεντρικό πρόσωπο έναν άντρα. Το να στραφώ όμως σ' ένα είδος που δεν γνωρίζω καλά, θα ήταν σαν να ήθελα να προσποιηθώ κάτι που δεν είμαι. Θα ήταν σαν να κορόιδευα το αναγνωστικό κοινό που μαζί με τις ιστορίες μου, αγάπησε και την αυθεντικότητά μου.

Ποιοι πρέπει να πάρουν μαζί τους στις διακοπές την Άλλη πλευρά του Νομίσματος;
Όλοι όσοι θέλουν ένα ανάγνωσμα που θα τους ταξιδέψει, που θα τους κάνει να χαμογελάσουν και να συγκινηθούν.

30 Ιουλίου- Ανάμεσα

Σήμερα η παρουσίαση είναι για κάτι που πρέπει να διαβάσετε αν χρειάζεστε να παγώσει το αίμα στις φλέβες σας ή απλά να γνωριστείτε με την ελληνική σκηνή του φανταστικού. Είναι το μυθιστόρημα τρόμου«Ανάμεσα» του Παναγιώτη Ζερβού και έχουν ακουστεί μόνο καλά λόγια απ’ τους φίλους μου που το έχουν διαβάσει. Για να ανακαλύψετε περισσότερα ζήτησα από τον Παναγιώτη να απαντήσει σε δύο ενδεικτικές ερωτήσεις.
Γιατί γράφονται ιστορίες τρόμου και γιατί διαβάζονται;
Ο τρόμος δεν είναι απλά ένα συναίσθημα, αλλά μια κατάσταση με την οποία μαθαίνουν να συμβιώνουν όλα τα έμβια όντα. Επειδή, λοιπόν, ο τρόμος βρίσκεται στην καθημερινότητά μας, ο άνθρωπος έχει ανάγκη να ζήσει έναν φανταστικό, ώστε να μπορέσει να ελέγξει τον πραγματικό. Κατά συνέπεια, δεν είναι παράξενο που υπάρχει κι αυτό το είδος λογοτεχνίας, αφού καλύπτεται μια ανθρώπινη ανάγκη. Κι αυτή δεν είναι άλλη από την συναισθηματική επιβίωση, που για να υπάρξει χρειάζεται έντονη συγκίνηση (excitement). Εξάλλου, ο λογοτεχνικός τρόμος - όταν, φυσικά, είναι καλά δομημένος - έχει τη δύναμη να ενώσει ανθρώπους από διαφορετικές κουλτούρες, θρησκείες, έθνη και καταβολές - δύναμη που λίγα κείμενα του ρεαλισμού μπορούν να ισχυριστούν πως διαθέτουν. Ο τρόμος δεν είναι απλά ένα συναίσθημα, αλλά μια κατάσταση με την οποία μαθαίνουν να συμβιώνουν όλα τα έμβια όντα. Επειδή, λοιπόν, ο τρόμος βρίσκεται στην καθημερινότητά μας, ο άνθρωπος έχει ανάγκη να ζήσει έναν φανταστικό, ώστε να μπορέσει να ελέγξει τον πραγματικό. Κατά συνέπεια, δεν είναι παράξενο που υπάρχει κι αυτό το είδος λογοτεχνίας, αφού καλύπτεται μια ανθρώπινη ανάγκη. Κι αυτή δεν είναι άλλη από την συναισθηματική επιβίωση, που για να υπάρξει χρειάζεται έντονη συγκίνηση (excitement). Εξάλλου, ο λογοτεχνικός τρόμος - όταν, φυσικά, είναι καλά δομημένος - έχει τη δύναμη να ενώσει ανθρώπους από διαφορετικές κουλτούρες, θρησκείες, έθνη και καταβολές - δύναμη που λίγα κείμενα του ρεαλισμού μπορούν να ισχυριστούν πως διαθέτουν.
Το Ανάμεσα είναι ένας καθρέφτης;
Δικός σου, του αναγνώστη, της κοινωνίας; ο "Ανάμεσα" δεν αποτελεί καθρέφτη οποιουδήποτε είδους - είτε της κοινωνίας είτε του εαυτού μου. Απεχθάνομαι τις αυτοβιογραφίες, αν και ομολογώ πως στοιχεία προσωπικά υπάρχουν στο βιβλίο, προκειμένου να προσδώσω αληθοφάνεια και αυθεντικότητα. Ωστόσο, πέραν των προθέσεων - το να αφηγηθώ, δηλαδή, μια παράξενη και τρομαχτική ιστορία -, για αρκετούς αναγνώστες το βιβλίο λειτούργησε πραγματικά ως καθρέφτης της κοινωνίας κι αυτή η αλληγορική ερμηνεία με ξάφνιασε και μ' ευχαρίστησε. Βέβαια, αυτή είναι η μοίρα ενός έργου τέχνης: αφ' ης στιγμής φύγει από τα χέρια του δημιουργού του, επιδέχεται ποικίλες και εκ διαμέτρου αντίθετες, συχνά, αναγνώσεις, επιβεβαιώνοντας την οικουμενικότητά του. Αλλά, φυσικά, το τελευταίο δεν μπορώ να το ισχυριστώ για το δικό μου βιβλίο.

24 Ιουλίου- Ψυχρό Δέρμα

Έχω ξεμείνει για ένα συνέδριο εδώ στην Πάτρα και καθώς η πόλη έχει αδειάσει από φοιτητές και φίλους οι ώρες περνούσαν αργά μέχρι σήμερα. Σήμερα, όμως καθώς ήμουν στο αστικό, ξεκίνησα να διαβάζω το βιβλίο που μου δάνεισε ένας φίλος και χωρίς υπερβολή δυσκολεύτηκα να το αφήσω από τα χέρια μου μέχρι να το τελειώσω.
Πρόκειται για το «Ψυχρό Δέρμα» (La Pell Freda ο πρωτότυπος τίτλος) του Καταλανού συγγραφέα Albert Sanchez Pinol, που κυκλοφόρησε στη χώρα μας το 2005 από τις εκδόσεις Bell σε πολύ καλή μετάφραση του Στράτου Ιωαννίδη.
Το «Ψυχρό Δέρμα» ήταν το ντεμπούτο του Pinol, κέρδισε το βραβείο «Ojo Critico Narrativa», έμεινε επί 90 εβδομάδες στις λίστες των μπεστ σέλερ στη Ισπανία, έχει πραγματοποιήσει 22 εκδόσεις στα καταλανικά και 7 στα ισπανικά, ενώ μεταφράζεται αυτόν τον καιρό ή έχει ήδη μεταφραστεί σε ακόμα 23 γλώσσες. Είναι κράμα φαντασίας και περιπέτειας, ένα μυθιστόρημα τρόμου και μια φιλοσοφική αλληγορία πάνω στην ανθρώπινη φύση και τα όρια της. Προσωπικά διέκρινα πολλές επιρροές από τον «Φάρο στην άκρη του κόσμου» του Ιουλίου Βερν, κάτι που για μένα ήταν πολύ ευχάριστο, αλλά θα κατανοούσα αν κάποιος το έβρισκε κάπως αναχρονιστικό.
Ποια είναι περίπου η υπόθεση στο «Ψυχρό Δέρμα»; Αντιγράφω λίγα πράγματα από το οπισθόφυλλο, παραλείποντας βέβαια όσο προδίσουν την εξέλιξη της πλοκής: «Στην παγωνιά του Νότιου Ατλαντικού, ένα καράβι κατευθύνεται σ' ένα νησί χαμένο στη μέση του ωκεανού, εγκλωβισμένο ανάμεσα στο γκρίζο του ουρανού και της θάλασσας, που το σαρώνουν οι πολικοί άνεμοι. Μεταφέρει ένα νεαρό μετεωρολόγο, που θέλοντας να ξεφύγει από το παρελθόν του και θα μείνει εκεί για ένα χρόνο, μελετώντας τους ανέμους. Όταν όμως φτάσει διαπιστώνει ότι ο προκάτοχός του έχει εξαφανιστεί και ο φαροφύλακας, ο άλλος κάτοικος του νησιού, ένας άνθρωπος βάναυσος και λιγόλογος, μοιάζει να μη στέκει στα καλά του. Κι όταν πέσει το πρώτο σκοτάδι, θα γνωρίσει τον τρόμο που βασιλεύει σ' αυτή την ξεχασμένη γωνιά της γης...»
Για την ακρίβεια θα σας έλεγα να μην διαβάσετε κάτι παραπάνω και απλά να βυθιστείτε σε ένα παγωμένο και τρομακτικό ταξίδι στην άλλη άκρη της γης. Η ιστορία έχει αγωνία από την πρώτη σελίδα και όσο πλησιάζει προς τη λύση της, θα σας εκπλήξει με το συναίσθημα που μπορεί να κρύβεται σε απελπισμένες καταστάσεις. Ο ανώνυμος πρωταγωνιστής προσπαθεί να ξεφύγει από το παρελθόν του και καθώς τον ακολουθεί ο Pinol, αποφεύγουν ταυτόχρονα τις εύκολες παγίδες, ο καθένας στον τομέα δικαιοδοσίας του.

17 Ιουλίου- Το Σοφό Παιδί

Είχα μια συζήτηση με έναν φίλο μου, τον Παναγιώτη, τις προάλλες, ο οποίος ξεκίνησε να γράφει σχετικά πρόσφατα. Σε ανύποπτο χρόνο λοιπόν, μου πρότεινε ως εξαιρετικό βιβλίο και ένα από τα καλύτερα που έχουν γραφτεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, το “Σοφό Παιδί” του καταξιωμένου Χρήστου Χωμενίδου. (δεν νομίζω ότι χρειάζονται συστάσεις) Το θεωρεί ένα πολύ καλό παράδειγμα, από το οποίο όλοι μπορούν να αντλήσουν ενδιαφέροντα στοιχεία, είτε είναι συγγραφείς, είτε είναι αναγνώστες. Το βιβλίο δεν είναι καινούριο, αλλά σαν το σύμπαν να ήθελε να υπογραμμίσει τα λεγόμενα του Παναγιώτη, βρήκα χθες στο mail μου το παρακάτω δελτίο τύπου από τις εκδόσεις Πατάκη:

“Δεκαπέντε χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, το Σοφό παιδί, το μυθιστόρημα του Χρήστου Χωμενίδη που ενθουσίασε κοινό και κριτικούς και έγινε σημείο αναφοράς για τη γενιά της Mεταπολίτευσης, ξανακυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Για την καινούρια έκδοση το κείμενο έχει στοιχειοθετηθεί από την αρχή. Περιλαμβάνονται επίσης αποσπάσματα από τις κριτικές, πρόλογος του συγγραφέα, αναπαραγωγή της πρώτης χειρόγραφης σελίδας, ενώ το εξώφυλλο κοσμεί έργο του Δημήτρη Παπαϊωάννου, έργο το οποίο φιλοτέχνησε το 1990 διαβάζοντας το χειρόγραφο του μυθιστορήματος.

«Σήμερα –δεκαπέντε χρόνια και εφτά βιβλία αργότερα– γίνομαι ευτυχής όποτε συναντάω πιτσιρικάδες που μου μιλάνε για το Σοφό παιδί, καθώς και “λόγιους” οι οποίοι, ενώ τότε το είχαν απορρίψει μετά βδελυγμίας, τώρα καμαρώνουν ότι το νοσταλγούν. Χαίρομαι που επαναστοιχειοθετήθηκε και κυκλοφορεί σε μιαν αψεγάδιαστη έκδοση και αγωνιώ εάν το κείμενο –από το οποίο δεν πείραξα ούτε ένα κόμμα– θα αποδειχθεί ανθεκτικό» γράφει μεταξύ άλλων στον πρόλογό του ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, για να καταλήξει: «Όσο νερό κι αν κυλήσει στο αυλάκι, ό,τι κι αν καταφέρω να γράψω μέχρι να πεθάνω, το Σοφό παιδί θα παραμείνει η κιβωτός της παιδικής μου ηλικίας».

Γεννηµένος το 1966 στην Αθήνα, ο Χ.Α. Χωµενίδης έχει τελειώσει τη Νοµική Σχολή. Το 1993 εξέδωσε το Σοφό Παιδί και από τότε έγινε επαγγελματίας συγγραφέας. Ακολούθησαν άλλα τέσσερα µυθιστορήµατα και δεκάδες διηγήµατα, που μεταφράστηκαν στα γαλλικά, στα αγγλικά, στα ισπανικά, στα τσέχικα, στα λιθουανικά και στα πολωνικά. Μετέφρασε ένα θεατρικό έργο και έγραψε το σενάριο για µία κινηµατογραφική ταινία και µία τηλεοπτική σειρά. Ο Χ.Α. Χωµενίδης εργάζεται και ως ραδιοφωνικός παραγωγός, κατοικεί πάντα στην Κυψέλη και επιµένει να ελπίζει στο καλύτερο.”

Νομίζω δεν θα σας απογοητεύσει. Θα το βρείτε σε όλα τα βιβλιοπωλεία έναντι 20 ευρώ και οι 459 σελίδες του θα σας κρατήσουν εγγυημένα συντροφιά για τις επόμενες εβδομάδες.

10 Ιουλίου- AboutBook.gr

Εφτά Ιουλίου σήμερα που γράφω το άρθρο. Κάνει ζέστη είναι αλήθεια. Ο κύριος κλιματιστικός εδώ στο σπίτι μου, δουλεύει αγόγγυστα απ’ το πρωί σε εντατικούς ρυθμούς. Όπως καταλαβαίνετε δεν φλυάρησα στην αρχή της Καρέκλας τους Σκηνοθέτη, άρα θα φλυαρήσω λίγο εδώ για να κερδίσω μερικές λέξεις μιας και ο χρόνος με πιέζει λόγω εξεταστικής και διαφόρων διοριών που κρέμονται πάνω απ’ το κεφάλι μου σαν δαμόκλειες σπάθεις (να έχει πληθυντικό άραγε η έκφραση;). Σκεφτόμουν ότι έχω αργήσει να επιστρέψω μερικές μέρες το «Φονικό στο Βυζάντιο» στη βιβλιοθήκη και ότι τις μέρες που θα ανέβω στα Γιάννενα τέλη Ιουλίου και Αυγούστου πρέπει να κανονίσω μια παρουσίαση των βιβλίων για το Φθινόπωρο. Άγχος κι αυτό.
Πάμε παρακάτω. Αν θέλετε να κάνετε ένα διάλειμμα και έχετε όρεξη να σερφάρετε σε σελίδες στο ίντερνετ, υπάρχει ένα πολύ καλό ελληνικό site για το βιβλίο. Στο Aboutbooks.gr έχετε τη δυνατότητα να κάνετε on line τις αγορές σας, να διαβάσετε ενδιαφέροντα άρθρα και συνεντεύξεις, να δείτε σχετικά video, αλλά και να ενημερωθείτε για ό, τι συμβαίνει στο χώρο. Επίσης οι διαχειριστές του site έχουν κάνει πολύ δουλειά στο να συγκεντρώσουν τις διευθύνσεις με τα ιστολόγια (blogs) ξένων και κυρίως Ελλήνων συγγραφέων. Υπάρχει σελίδα στο site, όπου μπορείτε να αναζητήσετε το συγγραφέα που σας ενδιαφέρει και να ρίξετε μία ματιά στις σκέψεις του. Υπάρχει επίσης κατάλογος με άλλες σελίδες που έχουν ως θέμα το βιβλιό. Αν θέλετε μπορείτε να αναζητήσετε και το ομώνυμο group που υπάρχει στο facebook.
Ακόμα παρακάτω. Στις συχνές διαδρομές μου με το αστικό λεωφορείο έχω αυτόν τον καιρό μαζί μου τα «Κείμενα ενός μικρού Κοριτσιού», αν θυμάστε το βιβλίο της Βουλγάρας Πέτια Ντουμπάροβα που έχει κυκλοφορήσει από τη ΧΑΡΑΜΑδΑ και είχα παρουσιάσει πριν μερικές εβδομάδες. Είναι ό,τι πρέπει γιατί αποτελείται από μικρές-μικρές αυτοτελείς ψηφίδες, τις οποίες μερικές φορές πρέπει να τις στριφογυρίσεις πολύ έντονα μες στο κεφάλι σου για να βγάλεις νόημα (άρα απομονώνεσαι από τους γύρω). Επίσης έχει τόσο όμορφες εκφράσεις, που μπαίνεις στον πειρασμό να τις κλέψεις, να τις παραχώσεις στην τσέπη σου και να τις φυλάξεις για μελλοντική χρήση.
Πριν λίγο καιρό είχα πάρει και ευχάριστα νέα. Σε έναν διαγωνισμό που είχαν κάνει οι εκδόσεις Οξύ και είχε διαρκέσει έναν χρόνο, κέρδισε (και θα εκδοθεί) το βιβλίο ενός φίλου μου, του Ντίνου Χατζηγιώργη. (θυμηθείτε το όνομα θα σας πρότεινα) Έχει τίτλο η «Καρδιά του Δαίμονα» και διαπραγματεύεται τη σχέση του Λόρδου Βύρωνα με έναν δαίμονα. Πάντως για να το διαβάσετε θα πρέπει να κάνετε υπομονή μέχρι το Φθινόπωρο υποθέτω.

3 Ιουλίου- Ο Φύλακας του Χρόνου

Την προηγούμενη εβδομάδα είχα παρουσίαση για τον «Ιστορικό» της Κούστοβα και αποφάσισα να μείνω στο ίδιο μήκος κύματος και να διαβάσω το «Φονικό στο Βυζάντιο» της Τζούλια Κρίστεβα. Το δανείστηκα απ’ τη βιβλιοθήκη, αλλά καθώς άρχισαν να διαβάζω τα πρώτα κεφάλαια, μάλλον το μετάνιωσα. Και το άφησα στη μέση. Πολύ διαφορετικό από αυτό που περίμενα, ήταν μάλλον ένας κλώνος του «Κώδικα Ντα Βίντσι» με πολλές πινελιές από τον «Κανόνα των Τεσσάρων». Μπορεί σε κάποιους να αρέσει, αλλά θα πρότεινα καλύτερα το «Οχτώ» της Νέβιλ ή τα άλλα δύο που προανέφερα.

Προχωρώντας, έχω πάλι τη χαρά να παρουσιάσω το πολλά υποσχόμενα βιβλίο ενός συναδέλφου, με τον οποίο μας συνδέει και πάλι εκτός απ’ τον εκδοτικό οίκο και το νεαρό της ηλικίας. Μετά λοιπόν τα δύο βιβλία του «Βασιλείου της Αράχνης» και τους «Ονειροψιθυριστές» του Σάββα Γρηγοριάδη, ο εκδοτικός οργανισμός Λιβάνη επενδύει ξανά σε έναν πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα, τον Κωνσταντίνο Παπαχρήστου, ο οποίος συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό με το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας «Ο Φύλακας του Χρόνου».

Ο Κωνσταντίνος γεννήθηκε το 1980 στη Θεσσαλονίκη. Μεγάλωσε στην Κοζάνη και αποφοίτησε από την Οδοντιατρική Σχολή Αθηνών το 2004. Τα τελευταία χρόνια ζει μόνιμα στην Αθήνα, όπου εργάζεται ως οδοντίατρος. Ασχολείται επίσης με τη συγγραφή σεναρίων για ταινίες μικρού μήκους, ενώ αυτή την περίοδο ετοιμάζει τα σενάρια για δύο ταινίες μεγάλου μήκους. Όπως μου είπε έγραφε έξι χρόνια το βιβλίο και όσον αφορά το περιεχόμενο, η πλοκή περιστρέφεται γύρω από την κατασκευή μιας χρονομηχανής, χωρίς όμως να παραπέμπει σε κάτι αντίστοιχο όπως το «back to the future» και το «timeline». Η υπόθεση εκτυλίσσεται στο τώρα και ένα μικρό κομμάτι της πριν από 30 χρόνια. Ο ήρωας είναι ένας καθηγητής κβαντικής φυσικής, αφοσιωμένος στο έργο του, μοιράζει το χρόνο του στο εργαστήριό του όπου προσπαθεί να δημιουργήσει την πρώτη τεχνητή μαύρη τρύπα και στο πανεπιστήμιο όπου διδάσκει.

Σε νεκρό χρόνο... Αρχαία σύμβολα, φόνοι, απαγωγές, μαύρες τρύπες, κβάντα, όλα μαζί συνθέτουν ένα παζλ μυστηρίου. Όποιος το λύσει πρώτος, κρατάει στα χέρια του την τύχη της ανθρωπότητας.

Και τέλος ένα μικρό απόσπασμα για να πάρετε μία γεύση: «Ο Βασίλης κοντοστάθηκε για λίγο έξω από τη μεταλλική πόρτα. Ήταν όπως την είχε δει μέσα στο μυαλό του Λουκά. Ένα ρίγος τον διαπέρασε. Πίσω απ’ αυτή την πόρτα βρίσκεται η μηχανή του χρόνου κι εγώ έχω το κλειδί, είπε στον εαυτό του και πήρε μια βαθιά ανάσα. Δεν μπορούσε να καθυστερήσει άλλο. Πληκτρολόγησε έναν τετραψήφιο κωδικό που ήξερε ενστικτωδώς από την επικοινωνία του με τον Λουκά και τα δύο φύλλα της θύρας απομακρύνθηκαν μεταξύ τους. Ο Βασίλης πέρασε το κορμί του στριμωχτά, πριν ανοίξει τελείως η πόρτα. Τότε την είδε μπροστά του: η μηχανή του χρόνου».