Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου 2008

27 Νοεμβρίου- Στρατιώτης του Χριστού


Φθινοπωρινός καιρός, άρα κατάλληλος για να μείνετε μέσα παρέα με ένα βιβλίο. Δεν ξέρω αν και για εσάς έχει αξία η παρακάτω εικόνα, αλλά για μένα είναι μια από τις μεγαλύτερες απολαύσεις να κάθομαι στο σπίτι ένα σκοτεινό μεσημέρι ενώ βρέχει και να χάνομαι στις σελίδες ενός αγαπημένου αναγνώσματος. Παρά την ρομαντική όμως εισαγωγή, η σημερινή μου πρόταση αφορά ένα βιβλίο κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου, το οποίο διάβασα πρόσφατα και νομίζω έχει ενδιαφέρον. Πρόκειται για το δυσερμήνευτο “Στρατιώτης του Χριστού”, το οποίο έχει γράψει ο Δημήτρης Φύσσας και κυκλοφόρησε πολύ πρόσφατα από τις ανατρεπτικές εκδόσεις “Γνώσεις”.

Ο Δημήτρης Φύσσας γεννήθηκε το 1956 στην Αθήνα. Είναι πτυχιούχος νεοελληνικής φιλολογίας και πολιτικών επιστημών. Πέρασε από τα κόμματα της Αριστεράς, εργάστηκε σ' ένα εργοστάσιο και σε δύο βιβλιοπωλεία, έγραψε λήμματα σε εγκυκλοπαίδεια, αρθρογράφησε σε ποικίλα έντυπα, δίδαξε το μάθημα της έκθεσης σε φροντιστήρια άλλων και σε δικά του. Είναι επαγγελματίας κειμενογράφος και καθηγητής φιλόλογος. Έχει γράψει τρία βιβλία. "Η γενιά του Πολυτεχνείου: Ένα βιογραφικό λεξικό" (Δελφίνι, 1993), "Αυστηρώς ακατάλληλον: Προγράμματα αθηναϊκών κινηματογράφων σεξ. Συμβολή στην κοινωνιολαογραφία" (Δελφίνι, 1994) και το πιο γνωστό “Πλατεία Λένιν, πρώην Συντάγματος” (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2005).

Το τελευταίο ήταν ένα μυθιστόρημα που ανήκει στο είδος της εναλλακτικής ιστορίας και σύμφωνα με τα ερωτήματα που έθετε: “Κι αν η Ελλάδα είχε γίνει κι αυτή κομμουνιστική; Αν, αντί για τις ΗΠΑ, κυριαρχούσε στην πολιτική ζωή η Σοβιετική Ένωση; Αν η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 ήταν αντεστραμμένη;”

Τώρα με τον “Στρατιώτη του Χριστού” ο Δημήτρης Φύσσας επιχειρεί κάτι ανάλογο, αγγίζοντας ένα θέμα της επικαιρότητας των τελευταίων ετών και προσπαθώντας να προεκτείνει τις συνιστώσες του σε μια προσπάθεια να ιχνηλατήσει το θρησκευτικό πλέγμα που τυλίγει την ελληνική κοινωνία και την εξάρτησή της από αυτό. Όλα αυτά ίσως ακούγονται σπουδαιοφανή, αλλά δεν είναι. Ο προβληματισμός στο βιβλίο είναι διάχυτος, αλλά όχι αποτρεπτικός. Πώς ξεκινάει το βιβλίο; “Όπως όλοι ξέρουμε, το καλοκαίρι του 2007 ο θρησκόληπτος και ελαφρώς ανισόρροπος θεολόγος Συμεών Συντυχάκης δολοφόνησε στη Σίφνο τον Κώστα Σημίτη, πρώην πρωθυπουργό της Ελλάδας, επειδή ο τελευταίος, κατά τη διάρκεια της θητείας του, είχε αφαιρέσει το θρήσκευμα από τις ταυτότητες των Ελλήνων. Ο δολοφόνος κρατούσε ημερολόγιο. Αμέσως μετά το φόνο, ο συγγραφέας το έκλεψε και τώρα το δημοσιεύει.”

Έχουμε να κάνουμε λοιπόν με ένα φανταστικό γεγονός, τη δολοφονία του Κώστα Σημίτη από έναν φανατικό και τη δημοσίευση του ημερολογίου που υποτίθεται ότι διατηρούσε ο ημίτρελος δολοφόνος. Το όλο εγχείρημα δεν είναι εξαιρετικό μόνο ως σύλληψη, αλλά και ως εκτέλεση από τον Φύσσα. Το ημερολόγιο του Συμεών Συντυχάκη είναι μια ταραγμένη γραφή, γεμάτη λάθη, ανακρίβειες, θρησκευτικές κορώνες και επιτηδευμένα χαοτική γλώσσα, που σε άλλα σημεία προκαλεί την κοινή λογική και σε άλλα σημεία προκαλεί αβίαστα γέλιο. Έχει πολλαπλές αναφορές σε γεγονότα της επικαιρότητας, όπως τις πυρκαγιές, το ναυάγιο του Sea Diamond και την ασθένεια του μακαριστού Αρχιεπισκόπου, ενώ τα σχόλια του Φύσσα σε επιλεγμένα σημεία του “ημερολογίου” είναι εξόχως δηκτικά.

Διατήρησα ορισμένες ενστάσεις ως προς την έμμεση διατύπωση ακραίων θέσεων και καταιγιστικών βολών εναντίον προσώπων, αλλά οπωσδήποτε πρέπει να το διαβάσετε για να σχηματίσετε ολοκληρωμένη γνώμη. Η δια μέσου φερέφωνου έκφραση αντίστροφων απόψεων του Φύσσα είναι αναμφίβολα όσο φανατισμένη, τόσο και άξια προσοχής. Είμαι βέβαιος ότι δεν θα το μετανιώσετε είτε συμφωνήσετε με τις απόψεις του συγγραφέα, είτε όχι. Θα το βρείτε σε όλα τα βιβλιοπωλεία με το ξεχωριστό άλικο εξώφυλλό του να δίνει το στίγμα όσων θα διαβάσετε στις διακόσιες πενήντα σελίδες του.

20 Νοεμβρίου- Σκοτώστε τον Ρόμελ


Για τον σημερινό συγγραφέα θα μπορούσα να αρχίσω γράφοντας κάτι τετριμμένο, δηλαδή ότι δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Εγώ πάντως θα πω μερικά λόγια, κυρίως γιατί είναι ένας από τους αγαπημένους μου.

Ο Αμερικάνος Στίβεν Πρέσφιλντ έγραψε ιστορία μπορεί να πει κάποιος με το συγκλονιστικό, επικό μυθιστόρημά του "Οι Πύλες της Φωτιάς", το οποίο είχε ως θέμα τη μάχη των Θερμοπυλών- θέμα διαχρονικά δημοφιλές.

Μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα "Οι Πύλες της Φωτιάς" έκαναν εκατομμύρια πωλήσεις σε όλον τον κόσμο, ενώ και στην Ελλάδα αγκαλιάστηκε από το σύνολο του αναγνωστικού κοινού. Επίσης η κριτική το υποδέχθηκε ως ένα από τα αρτιότερα ιστορικά μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ και ως ένα από τα πιο άμεσα και μεστά λογοτεχνικά αναγνώσματα που παρουσιάστηκαν τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερα στην Ελλάδα πέτυχε αλλεπάλληλες εκδόσεις φτάνοντας τον αριθμό ρεκόρ των 150.000 πωλήσεων και εξακολουθώντας να βρίσκεται μετά από χρόνια ψηλά στις επιλογές των αγοραστών. Εκείνο το βιβλίο έγραφε χαρακτηριστικά στο εξώφυλλο "Ο Στίβεν Πρέσφιλντ δεν ήταν στις Θερμοπύλες το 480 π.Χ. αλλά όταν τελειώσετε το βιβλίο θα αισθάνεστε ότι εσείς ήσασταν", σχόλιο διόλου υπερβολικό, το οποίο αντικατοπτρίζει πολύ εύστοχα τον απόηχο που αφήνουν οι σελίδες του.

Μετά τις Πύλες της Φωτιάς ακολούθησαν κι άλλα ιστορικά μυθιστορήματα του Πρέσφιλντ τα οποία διαδραματίζονταν στην αρχαία Ελλάδα, προφανώς τον αγαπημένο του καμβά για ιστορίες. Στα βιβλία του μίλησε με γλαφυρότητα, ρεαλισμό και ιστορική ακρίβεια για τις Αμαζόνες, τον Αλκιβιάδη, τον Μέγα Αλέξαναδρο και την περίφημη "Ματωμένη Εκστρατεία" του τελευταίου στο Αφγανιστάν. Τώρα ο συγγραφέας επιστρέφει με ένα ακόμα ιστορικό μυθιστόρημα, επιλέγοντας αυτή τη φορά να αλλάξει ριζικά τη θεματολογία του και να στραφεί σε μία ιστορική περίοδο, που παραδοσιακά έλκει το ενδιαφέρον των σύγχρονων αναγνωστών ιστορίας. Μιλάω φυσικά για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, για τον οποίο παρότι έχουν γραφτεί χιλιάδες βιβλία με αναλύσεις, θεωρίες και καταγραφές, τα θέματα μοιάζουν να είναι αστείρευτα και πάντοτε γοητευτικά.

Μιλάω λοιπόν για το "Σκοτώστε τον Ρόμελ" το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση Βασιλικής Κοκκίνου, με το οποίο ο Πρέσφιλντ φιλοδοξεί να αναψηλαφίσει μία ταραγμένη εποχή στα μέσα του πολέμου. Φθινόπωρο 1942. Οι λεγεώνες του Χίτλερ σαρώνουν την Ευρώπη. Η Γαλλία έχει παραδοθεί. Ο Τσόρτσιλ είναι απομονωμένος. Στη Βόρεια Αφρική, ο Ρόμελ και τα Πάντσερ του έχουν τρέψει σε φυγή τη βρετανική Όγδοη Στρατιά και ετοιμάζονται να καταλάβουν την Αίγυπτο, το Σουέζ και τις πετρελαιοπηγές της Μέσης Ανατολής. Κι ενώ η έκβαση του πολέμου είναι αμφίρροπη, οι Βρετανοί συλλαμβάνουν ένα απελπισμένο σχέδιο: στέλνουν μια μικρή, κινητή μονάδα με βαρύ οπλισμό πίσω από τις γερμανικές γραμμές, για να καταφέρει το χτύπημα που θα σταματούσε την προέλαση του Άφρικα Κορπς.

Ο Πρέσφιλτ υπογράφει ένα βιβλίο με θέμα μια ιστορία του Β΄ Π.Π. βασισμένη στα αληθινά κατορθώματα της Long Range Desert Group. Αφηγείται με τρόπο μοναδικό τη διορατικότητα, την ευκινησία και την τόλμη αυτής της εκπληκτικής ιστορικής μονάδας κομάντο, περιγράφει λεπτομερώς τις τακτικές, τον οπλισμό και τις ειδικές ικανότητες που απαιτούνται για μάχη κάτω από τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες της ερήμου και, συνδυάζοντας την ιστορική ακρίβεια με τις συναρπαστικές σκηνές μάχης και με το ψυχογράφημα των ηρώων του, δημιουργεί μια ιστορία που καθηλώνει.

Το "Σκοτώστε τον Ρόμελ" κυκλοφόρησε πολύ πρόσφατα στην Αμερική (άνοιξη του 2008), τα κινηματογραφικά δικαιώματα εξασφάλισε η Walt Disney και θα το βρείτε σε όλα τα βιβλιοπωλεία έναντι 19 ευρώ.

13 Νοεμβρίου- Σελίδα για άλλες σελίδες


Ακόμα μία μέρα του Νοέμβρη και φαντάζομαι είναι αρκετά παγωμένη για να μας κάνει να φορέσουμε γάντια, κασκόλ και να τυλιχτούμε σφιχτά στα παλτά μας. Μπορεί, όμως και η πρόβλεψή μου να είναι λανθασμένη και ο ήλιος να προσφέρει απλόχερα μερικές ακόμα μέρες για βόλτες στο μώλο.

Όπως διαβάσατε, ξεκίνησα με ήρεμους ρυθμούς σήμερα και μάλλον σε παρόμοιο μήκος κύματος σκοπεύω να συνεχίσω. Γενικά αν ψάχνετε ιδέες για το επόμενο βιβλίο που θα διαβάσετε, μπορείτε να επισκεφτείτε και το ιστολόγιο της στήλης στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://giannis-pliotas.blogspot.com/ όπου θα βρείτε όλα τα άρθρα των προηγούμενων εβδομήντα εβδομάδων που μετράω ενταγμένος στο δυναμικό της Epirus Press. Επίσης αν ενδιαφέρεστε να αναζητήσετε περισσότερες πληροφορίες για θέματα λογοτεχνικού ενδιαφέροντος τότε στη χρηστική διεύθυνση

http://aboutbooks.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=258&Itemid=118, θα βρείτε συγκεντρωμένες τις διευθύνσεις διαφόρων άλλων πολύ ενδιαφερόντων λογοτεχνικών ιστολογίων και των προσωπικών σελίδων πολλών συγγραφέων. Ενδιαφέρον έχει και η σελίδα www.ekebi.gr, η σελίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, του φορέα δηλαδή ο οποίος διαχειρίζεται στη χώρα μας σχεδόν όλα τα θέματα που αφορούν το βιβλίο. Εκεί μπορείτε να ενημερώνεστε για εκδόσεις, εκδηλώσεις, νέα και τα διάφορα προγράμματα σχεδιασμένα για την προώθηση της λογοτεχνίας, όπως για παράδειγμα τις Λέσχες Ανάγνωσης.

Για όσους δεν διάβαζαν τη στήλη από την περσινή σεζόν, θυμίζω ότι που και που συστήνομαι ως συγγραφέας, έχοντας στο ενεργητικό μου δύο μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν φέτος από τις εκδόσεις Λιβάνη. Με αυτή την ιδιότητα, λοιπόν θα ήθελα να σας προσκαλέσω στην παρουσίαση των δύο πρώτων βιβλίων του “Βασιλείου της Αράχνης”, ενός ψευδομεσαιωνικού κόσμου τον οποίο δημιούργησα για να με βοηθήσει να καταγράψω έναν πολυετή φανταστικό πόλεμο, ο οποίος έχει προεκτάσεις στην πραγματική ανθρώπινη ιστορία. Η παρουσίαση θα γίνει την Τετάρτη που μας έρχεται (19 του μηνός) και ώρα 7 μμ. Η εκδήλωση λαμβάνει χώρα στο Συνεδριακό Κέντρο της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ιωαννίνων (στη Στοά Σάρκα) σε συνεργασία με την αλυσίδα βιβλιοπωλείων Παπασωτηρίου. Για τα βιβλία θα μιλήσει ο κύριος Σταύρος Σταύρου, ενώ αποσπάσματα θα διαβάσουν η Ευαγγελία και Ιωάννα Γιαννάκη. Θα ήταν μεγάλη χαρά δική μου και των διοργανωτών αν παρευρεθείτε στην εκδήλωση για να ακούσετε κάποια πράγματα για τα βιβλία, να γνωριστούμε και να συζητήσουμε. Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα μπορείτε να δείτε και το επίσημο ιστολόγιο των βιβλίων στο http://kingdomofarachnida.blogspot.com/ ή να αναζητήσετε το σχετικό event στο facebook.

5 Νοεμβρίου- Οι Αλήθειες των Άλλων


Μία ακόμα φθινοπωρινή μέρα και για σήμερα θα κάνουμε μία βόλτα στα βιβλιοπωλεία για να χαζέψουμε τις βιτρίνες και να δούμε δύο βιβλία με ουσιαστικό περιεχόμενο, που πιστεύω ότι θα μας απασχολήσουν το προσεχές χρονικό διάστημα.

Ξεκινάμε βέβαια με το νέο βιβλίο του Νίκου Θέμελη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος. Ο Νίκος Θέμελης υπήρξε επί σειρά ετών σύμβουλος του πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη και πριν από λίγα χρόνια κατάφερε να ταράξει τα εκδοτικά δεδομένα και να επιτύχει εκατοντάδες χιλιάδες πωλήσεις με την τριλογία του “Αναζήτηση”, “Αναλαμπή”, “Ανατροπή”. Και αυτό δεν ήταν εξόχως σημαντικό μόνο επειδή απέδειξε ότι η λογοτεχνία στην Ελλάδα μπορεί να είναι εμπορική, αλλά κυρίως επείδη φάνηκε περίτρανα ότι η λογοτεχνία στη χώρα μας μπορεί να είναι ποιοτική και παράλληλα να προελκύσει το ενδιαφέρον μεγάλης μερίδας του αναγνωστικού κοινού. Μετά λοιπόν την “άτυπη” τριλογία του και δύο ακόμα βιβλία (“Για μια συντροφιά ανάμεσά μας” και “Μια ζωή δυο ζωές”) ο Νίκος Θέμελης επιστρέφει για να αφηγηθεί της “Αλήθειες των Άλλων” και επιχειρεί να αγγίξει ένα ευαίσθητο θέμα, όπως πάντα με τη χροιά του χρονογραφήματος. Στο βιβλίο με το χαρακτηριστικό εξώφυλλο θα διαβάσετε για την προσπάθεια την παραίτηση, τη νίκη και την ήττα, τη διάψευση και τον συμβιβασμό. Λονδίνο, Αϊβαλί, Μυτιλήνη, Κομοτηνή, Αθήνα από δεκαετία σε δεκαετία και μέχρι την καρδιά του 20ού αιώνα. Μένει να δούμε την αποδοχή που θα έχει από το κοινό.

Εξαιρετικά δημοφιλής είναι στη χώρα μας και η Victoria Hislop, η Βρετανίδα συγγραφέας ενός βιβλίου που την περασμένη σεζόν πούλησε (και εξακολουθεί να πουλάει) πολύ. Μετά λοιπόν το “Νησί”, που είχε θέμα ελληνικού ενδιαφέροντος, η Hislop υπογράφει τον “Γυρισμό”. Σύμφωνα με την περιγραφή: “Τα καλντερίμια της Γρανάδα αντηχούν μουσική και μυστικά. Η Σόνια θα γευτεί τη μυρωδιά της πόλης, παρασυρμένη σε ένα ταξίδι στην Ισπανία από τη μεγάλη της αγάπη, το χορό. Τα βήματά της θα την οδηγήσουν σε ένα γραφικό καφέ, όπου η μαγεία του χώρου και των φωτογραφιών του θα την ταξιδέψουν στο ιστορικό παρελθόν της πόλης. Την καρδιά της Σόνια θα κλέψει η ιστορία της οικογένειας Ραμίρεζ που χωρισμένη από την πολιτική και την τραγωδία του Ισπανικού Εμφυλίου θα βρεθεί πολλές φορές μπροστά σε διλήμματα και επικίνδυνες καταστάσεις.”

Υπάρχουν ανεκπλήρωτοι έρωτες και κρυμμένα μυστικά και λογικά θα έχει εξίσου θερμή υποδοχή στη χώρα μας. Εγώ μόνο να θυμίσω ότι για το “Νησί” της απονεμήθηκε το βρετανικό βραβείο του Καλύτερου Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα για το 2007, τα δικαιώματά του πουλήθηκαν σε ούτε λίγο ούτε πολύ 17 χώρες, ενώ κυριάρχησε για 24 βδομάδες στο Βρετανικό τοπ 10 με πωλήσεις που ξεπέρασαν τα 850.000 αντίτυπα.


23 Οκτωβρίου- Πικρά Κεράσια


Αυτή την εβδομάδα δεν έχω μια απλή πρόταση για βιβλίο, αλλά εντυπώσεις από μια παρουσίαση που έγινε την Παρασκευή που μας πέρασε στο βιβλιοπωλείο της αλυσίδας Παπασωτηρίου στην Πάτρα. Έδωσα το παρόν σε μια πολύ ζεστή συγκέντρωση που σφραγίστηκε απ' την προσωπικότητα του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα Δημήτρη Αλεξίου. Μάθαμε πολλά και ενδιαφέροντα για το βιβλίο “Πικρά Κεράσια”, ένα μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες απ' τις εκδόσεις Διόπτρα και πολύ σύντομα κατάφερε να φτάσει μέχρι την τέταρτη έκδοσή του.

Ο Δημήτρης Αλεξίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1974. Η καταγωγή του είναι από το Αγρίνιο και τη Σκύρο. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή Αθηνών, όπου σπούδασε Νομικές Επιστήμες, το 1995. Παράλληλα διατέλεσε μέλος, Πρόεδρος και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Ομίλου Ελληνικών Λαϊκών Χορών "Ελένη Τσαούλη", από το 1991 έως το 2005, διδάσκοντας ελληνικούς χορούς και συμμετέχοντας σε εκπαιδευτικά προγράμματα σε θέματα της ελληνικής λαϊκής παράδοσης για παιδιά δημοτικού σχολείου. Είναι δικηγόρος και ζει στην Αθήνα με την επίσης δικηγόρο σύζυγο του Κάρυ Αερικού και τις δυο τους κόρες.

Υποθέτω θα αναρωτιέστε κι εσείς αν υπάρχουν πικρά κεράσια και η απάντηση είναι ότι υπάρχουν, αλλά μόνο συμβολικά μέσα στα λογοτεχνικά πλαίσια της μυθοπλασίας του συγγραφέα. Όπως είπε ο ίδιος χαρακτηρίζει “πικρά κεράσια” ορισμένες αναμνήσεις, έντονα βιώματα που έχουν αφήσει γεύση μάλλον στυφή στις σκέψεις μας, αλλά που δεν κάθε περίπτωση δεν μπορούμε να αγνοήσουμε γιατί είναι κομμάτι του εαυτού μας. Ακόμα κι αν τα ξεχάσουμε τα πικρά κεράσια επανέρχονται στα όνειρά μας και μας υπενθυμίζουν θλιβερά όσα παρήλθαν και όσα θα έλθουν.

Η υπόθεση του βιβλίου ακολουθεί τη ζωή μίας γυναίκας με το παράξενο όνομα Πλουσία, μιας γυναίκας που γεννήθηκε το 1919 στη Σμύρνη με την είσοδο του ελληνικού στρατού και που όλα τα κομβικά σημεία της πολυτάραχης ζωής της συνέπεσαν με κομβικά σημεία της ιστορίας της χώρας μας. Όπως διευκρίνισε ο κύριος Αλεξίου, το βιβλίο του δεν είναι ούτε ιστορικό μυθιστόρημα, ούτε πολύ περισσότερο χρονογράφημα. Άλλωστε στο σημείο όπου διαφοροποιείται με τα υπόλοιπα δεκάδες βιβλία παρόμοιας θεματολογίας είναι ότι δεν βάζει τους ήρωές του να έχουν φανταστικούς διαλόγους με ιστορικά πρόσωπα και ούτε περιγράφει με γλαφυρό τόπο καταστροφές και θριάμβους του έθνους. Είναι ένα σύγχρονο νεοελληνικό παραμύθι, μια ιστορία ευαίσθητη, μες στην οποία ο αναγνώστης καλείται να αναπτύξει μια προσωπική σχέση με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της Πλουσίας και να ρίξει μια ματιά στα περασμένα μέσα από το βλέμμα της. Και όπως αποκάλυψε είναι επίσης κάτι που ξεκίνησε να γράφει για να διαβάζει η γυναίκα του μια δύσκολη στιγμή της ζωής της.

Αν θέλετε κι εσείς να διαβάσετε μια ιστορία ανθρώπινη τα “Πικρά Κεράσια” νομίζω θα είναι η ιδανική σας συντροφιά για τις επόμενες μέρες.

16 Οκτωβρίου- Μοριακή Γαστρονομία


Σήμερα δεν υπάρχει πολύς χρόνος, άρα θα ξεφυλλίσουμε ένα ενδιαφέρων δελτίο τύπου που μου έστειλαν από τις εκδόσεις Πατάκη. Πρόκειται για ένα μείγμα επιστήμης και μαγειρικής και το έχει γράψει ο Γάλλος με το παράξενο όνομα Herve This.

Ο Hervé This είναι φυσικοχηµικός στο Εθνικό Ινστιτούτο Γεωπονικών Ερευνών (INRA) της Γαλλίας και στο Collège de France. Ιδρυτής, µαζί µε τον Nicholas Kurti, του κινήµατος της µοριακής γαστρονοµίας, έχει γίνει ευρύτατα γνωστός, καθώς µάλιστα συνεργάζεται και µε το Γάλλο –βραβευµένο µε τρία αστέρια Michelin– σεφ Pierre Gagnaire. Στο ενεργητικό του έχει µια σειρά δραστηριοτήτων, που περιλαµβάνουν σεµινάρια, διαλέξεις, ερευνητικό έργο, δηµοσιεύσεις, συµµετοχή σε επιστηµονικές επιτροπές, συγγραφή βιβλίων. Συνεργάζεται επίσης και µε το Pour la Science, τη γαλλική έκδοση του Scientific American.

«Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ένα βιβλίο έρχεται να μας αποκαλύψει τα μυστικά της μοριακής γαστρονομίας και να λύσει τις παρεξηγήσεις γύρω από αυτήν. Η μοριακή γαστρονομία δεν είναι ένα μαγειρικό στιλ, όπως οι περισσότεροι νομίζουμε, ούτε μια περαστική μόδα από γαστρονομικούς αφρούς και φούσκες. Δεν είναι τίποτα περισσότερο από την επιστημονική κατανόηση της γαστρονομίας• την εξήγηση των φαινομένων –φυσικοχημικών και βιολογικών– που αφορούν το φαγητό.

Η γνώση αυτή μπορεί βεβαίως να μας βοηθήσει να αναπτύξουμε νέες τεχνικές ή να δημιουργήσουμε ασυνήθιστες γεύσεις, όμως από την άλλη μεριά μας επιτρέπει να τελειοποιήσουμε απλές, καθημερινές συνταγές: Μπορεί η κατάκτηση της τεχνικής να εκφράζεται δημιουργικά σε έναν αφρό αγγουριού, αλλά είναι αυτή που μας επιτρέπει να πετύχουμε την τέλεια μαγιονέζα. Έτσι, το βιβλίο Μοριακή γαστρονομία – Κατσαρόλες και δοκιμαστικοί σωλήνες δεν περιέχει συνταγές μαγειρικής αλλά επιστημονικές εξηγήσεις και αναλύσεις, παρουσιασμένες με ευχάριστο τρόπο μέσα από μια σειρά μικρών ερωτημάτων, συχνά διασκεδαστικών: Έχει άλλη γεύση το φαγητό όταν το μασάμε γρήγορα απ’ ό,τι όταν το μασάμε αργά; Πώς μπορεί, όταν βράσουμε ένα αυγό, ο κρόκος να παραμείνει στο κέντρο του; Πώς θα τηγανίσουμε σωστά τις πατάτες;

Το βιβλίο Μοριακή γαστρονομία – Κατσαρόλες και δοκιμαστικοί σωλήνες φιλοδοξεί όχι μόνο να λύσει την παρεξήγηση περί μοριακής γαστρονομίας, αλλά να φέρει στη χώρα μας αυτό που ήδη κατακτούν σε άλλες χώρες: την επιστημονική επανάσταση στη γαστρονομία. Την ελληνική μετάφραση του βιβλίου έχει κάνει η Αναστασία Μωράκη και την επιμελήθηκε ο γνωστός κριτικός εστιατορίων Επίκουρος, ο οποίος στον πολύ ενδιαφέροντα πρόλογό του παραθέτει σημαντικές πληροφορίες γύρω από το κίνημα της μοριακής γαστρονομίας. Η έκδοση, αυτή εκτός από το γλωσσάρι επιστημονικών όρων του συγγραφέα, περιέχει και ένα μικρό χημικό βοήθημα γραμμένο από τη μεταφράστρια, έτσι ώστε κάθε αναγνώστης με ή χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις να μυηθεί στα μυστικά της μοριακής γαστρονομίας.»

Αυτά. Αν σας έπεισαν όσα διαβάσατε ή αν ενδιαφέρεστε για την εργαστηριακή ανάλυση του σουφλέ τότε αναζητήστε τη «Μοριακή Γαστρονομία» σε όλα τα βιβλιοπωλεία.

Τρίτη 4 Νοεμβρίου 2008

9 Οκτωβρίου- Πώς να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει


Έχετε βρεθεί στη δύσκολη θέση μιλήσετε για τον Ντοστογιέφκσι χωρίς να έχετε δει ούτε εξώφυλλο απ’ τα βιβλία του; Ίσως ήσασταν σε μία συζήτηση, όπου όλοι αναλύουν το τελευταίο βιβλίο του Θέμελη κι εσάς απλά κάτι σας λέει το όνομα; Στη σημερινή παρουσίαση έχω τη λύση. Θα χρειαστεί να διαβάσετε μόνο ένα βιβλίο και θα ισοδυναμεί με χίλια, παραφράζοντας την κλασική κινέζικη παροιμία. Πρόκειται για το εμπνευσμένο «Πώς να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει» του Γάλλου Bayard Pierre, που τάραξε αναγνωστικές συνειδήσεις στην Γαλλία, πουλώντας χιλιάδες αντίτυπα. Το βιβλίο κυκλοφόρησε τον Ιούνιο και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη και θέτει διάφορες ενδιαφέρουσες, ιδιαιτέρως ειρωνικές ερωτήσεις.

Πόσοι από τους σημερινούς καλλιεργημένους αναγνώστες έχουν διαβάσει τα αριστουργήματα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας; Πόσοι έχουν διαβάσει ενδελεχώς το "Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο" του Προυστ ή έχουν ολοκληρώσει τον "Οδυσσέα" του Τζόυς; Πόσοι καθηγητές ιταλικής, αγγλικής ή αρχαίας ελληνικής φιλολογίας έχουν διαβάσει από την αρχή ως το τέλος τα κλασικά έργα που διδάσκουν στους φοιτητές τους. όπως την "Κόλαση" του Δάντη, τον "Απολεσθέντα παράδεισο" του Μίλτον ή την "Ιλιάδα" του Ομήρου; Ελάχιστοι, διατείνεται ο Pierre Bayard μολονότι μπορούν θαυμάσια, όπως και ο ίδιος, να μιλούν γι' αυτά, διατυπώνοντας μάλιστα ενδιαφέρουσες απόψεις για τη μορφή και το περιεχόμενο τους.

Αναλύοντας με μεγάλη πειστικότητα περιστάσεις στις οποίες είμαστε αναγκασμένοι να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει, ο Γάλλος συγγραφέας, αντλώντας από την προσωπική του εμπειρία, μας προσφέρει μια σειρά από συμβουλές που μας επιτρέπουν να αντιμετωπίσουμε δραστικά αυτό το πρόβλημα "επικοινωνίας" και να στοχαστούμε με μεγαλύτερη διαύγεια και ειλικρίνεια γύρω από τη δραστηριότητα της ανάγνωσης και τη σημασία της. Τελικά, αξία δεν έχει μόνο το βιβλίο, αλλά και ο πολιτισμικός του αντίκτυπος, το ειδικό βάρος που έχει στο πλαίσιο της κουλτούρας της εποχής του. Μπορεί να μην έχουμε διαβάσει όλα τα βιβλία για τα οποία μιλάμε, γνωρίζουμε όμως ότι χωρίς αυτά θα ήμασταν φτωχότεροι· επομένως, έστω και με αυτόν τον τρόπο τους παραχωρούμε εξέχουσα θέση στη ζωή μας.

Ποιο είναι το μότο του βιβλίου: «Je ne lis jamais un livre dont je dois ecrire la critique; on se laisse tellement influencer» ή στα ελληνικά: «Δεν διαβάζω ποτέ το βιβλίο που πρόκειται να παρουσιάσω. Η ανάγνωσή του με προκαταλαμβάνει.» Ε μετά απ’ όλα αυτά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να αναρωτηθείτε αν το διάβασα πριν σας το παρουσιάσω και σας το προτείνω. Θα ήταν ηθική απάτη αν το είχα κάνει.

Πέμπτη 2 Οκτωβρίου 2008

2 Οκτωβρίου- Ερημιά στο βλέμμα τους


Αν και ακούγεται ίσως λίγο υπερβολικό, στην πραγματικότητα είναι όντως μεγάλη μου τιμή να παρουσιάσω σήμερα το βιβλίο “Ερημιά στο βλέμμα τους” του Κώστα Λογαρά, το οποίο κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Επιπλέον ο ευγενέστατος συγγραφέας δέχτηκε με χαρά να παραχωρήσει στην Μπρίζα μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη, την οποία θα διαβάσετε παρακάτω.
Ο Κώστας Λογαράς γεννήθηκε στην Πάτρα το 1950, έχει γράψει ποίηση και πεζό και από το 1997 συνεργάζεται ως επιφυλλιδογράφος με την εφημερίδα Τα Νέα. Έργα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά, ενώ το “Ερημιά στο βλέμμα τους” είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του. Αυτά, όμως είναι τα τυπικά- συνεχίζω κατευθείαν με τα πιο ουσιαστικά.
Το “Ερημιά στο βλέμμα τους” είναι ανάμεσα στα δύο καλύτερα βιβλία που διάβασα μέσα στο 2008, ένα βιβλίο που απ' τις πρώτες κιόλας σελίδες του, ζήλεψα το πανέμορφο αμάλγαμα ποιητικού λόγου και ντοπιολαλιάς. Για μένα ήταν ένα οδοιπορικό μέσα στους ανθρώπους, μια αφήγηση βίων, που αν και φαίνονται να βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικά σημεία, αποδεικνύεται ότι είχαν παρόμοιες αφετηρίες και οι πορείες τους εν τέλει θα στροβιλιστούν προς το ίδιο σημείο. Αν έχετε συναντήσει σε τοίχους το σύνθημα “Είμαστε όλοι μετανάστες”, τότε μέχρι το τέλος θα έχετε διαπιστώσει το πραγματικό του νόημα.
Η πλοκή ξεκινάει καθώς τέσσερις Έλληνες διασχίζουν την Αμερική και με αφορμή λεπτομέρειες του κόσμου που τους περικυκλώνει, αρχίζουν να σκάβουν με τα χέρια λαγούμια στην ψυχή τους, να ανασκαλεύουν τις στάχτες του παρελθόντος και να αναζητούν χαμένα νοήματα. Συναντούν τη γηραιά μητέρα του ενός και με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 αποφασίζουν να οργανώσουν ένα ιδιότυπο αντάμωμα, πίσω στην πατρίδα. Στο δεύτερο μισό του βιβλίου οι ήρωες αλλάζουν σκηνικό και από τα φαράγγια ανάμεσα στους πολύπλοκους ουρανοξύστες, μεταφέρονται σε ένα απομονωμένο -τους μη καλοκαιρινούς μήνες- χωριό της Πελοποννήσου.
Το “Ερημιά στο βλέμμα τους” είναι ένα κράμα φιλοσοφικής αναζήτησης και σύγχρονου προβληματισμού, μια ιστορία πολύ αληθινή και οικεία. Ο αναγνώστης καλείται να ακολουθήσει τις ενδοσκοπήσεις των ηρώων και κλέβοντας λίγο χρόνο από την ταχύτητα της καθημερινότητας, να τους μιμηθεί. Συνηθίζω να χωρίζω τα βιβλία που διαβάζω σε τρεις κατηγορίες. Αυτά που δεν θα ήθελα να γράψω, αυτά που θα μπορούσα να γράψω και αυτά που θα ήθελα να είχα γράψει. Αναμφίβολα το βιβλίο του Κώστα Λογαρά ανήκει στην τελευταία κατηγορία. Αξίζει να το κάνετε κτήμα σας: δεν θα κερδίσετε σε εικόνες δράσης, αλλά εγρήγορση στα ανθρωπιστικά αντανακλαστικά σας. Και ίσως ανακαλύψετε αφορμές για τη δική σας περιπλάνηση.

1 Πόσοι γύρω μας διαβάζουν;
Ζούμε στην εποχή της εικόνας. Ο εικονιστικός λόγος έχει, μοιραία λόγω τηλεόρασης, αντικαταστήσει σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό τον γραπτό λόγο. Παρόλα αυτά τόσο η αγορά του βιβλίου όσο και η πληθώρα των τίτλων είναι εντυπωσιακά μεγαλύτερη απ’ όσο στο παρελθόν. Όμως έχει μεγάλη σημασία και «τι» διαβάζουμε και «πώς». Και αυτές οι συνιστώσες έχουν να κάνουν με την ποιότητα της ίδιας γραφής καθώς και του τρόπου ανάγνωσης• και οι δύο αυτοί παράγοντες, για τους οποίους έχω πολύ μεγάλα ερωτηματικά, διαφοροποιούν το αποτέλεσμα.

2. Γράφετε για προσωπική ευχαρίστηση ή για να αφήσετε ένα δίδαγμα στον αναγνώστη;
Γράφω για να επικοινωνήσω με τον αναγνώστη, κι αυτό είναι η ευχαρίστησή μου. Κατά τα άλλα, η διαδικασία της γραφής είναι οχληρή, κοπιαστική και βασανιστική. Πάντως, κάθε φορά που πιάνω το μολύβι στο χέρι για να γράψω, έχω στο μυαλό μου έναν στόχο τον οποίο υπηρετώ• οπωσδήποτε κάτι θέλω να πω και προς αυτήν την κατεύθυνση κατατείνω συνεχώς.

3. Η διακίνηση αρχείων μέσω του Internet μπορεί να επηρεάσει τον χώρο του βιβλίου;
Σίγουρα. Το διαδίκτυο είναι το προσφιλέστερο μέσο επικοινωνίας για τους νέους ανθρώπους. Η πρόσβαση σε αρχεία, σε κείμενα είναι εύκολη, ευχάριστη αρκεί να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος να γίνει η ύλη του διαδικτύου ελκυστική.

4. Υπάρχουν κατώτερα είδη λογοτεχνίας;
Ναι, οπωσδήποτε. Και αυτά τα απαξιωμένα είδη της «λογοτεχνίας» εξαρτώνται από τη γλώσσα που χρησιμοποιούν-- όχι, φυσικά, από το θέμα τους. Εννοώ την προχειρότητα στη γραφή, την ευκολία που αναπαράγει στερεότυπα και προβάλλει το ψέμα : το ψεύτικο συναίσθημα, το δήθεν βίωμα, τα κλισέ ενός ανόητου life style που εξαπατά τον αναγνώστη και ευτελίζει το αίσθημά του αλλά και το αισθητικό του κριτήριο.

5. Η ‘Ερημιά στο βλέμμα τους» είναι οδοιπορικό στο χρόνο ή στις ανθρώπινες ψυχές;
Είναι μια καταβύθιση στην ανθρώπινη ψυχή. Στον άνθρωπο όποιας εθνικότητα, χρόνου, χώρου ή καταγωγής. Διαπραγματεύεται το θέμα της μετανάστευσης αλλά και επιδιώκει να δείξει ότι οι άνθρωποι είμαστε -- περισσότερο από οτιδήποτε-- μετανάστες μέσα μας. Αποξενωμένοι από τον εαυτό μας. Υπ’ αυτή την έννοια, όλος ο κόσμος είναι μία εν δυνάμει ξενιτιά.
Υπάρχει άραγε στέρεος τόπος, πουθενά ; ‘Υπάρχει λέει η ηρωίδα μου. Είναι το αναπαλλοτρίωτο μέσα μας. «Όλος ο κόσμος – θα πει η ηρωίδα - είναι μία ξενιτιά. Και μόνο η ψυχή του ανθρώπου μένει ίδια. Άμα το θέλει ναι, μένει η ίδια».

6. Ο παραλληλισμός των Ελλήνων μεταναστών με τους Αλβανούς , θα μπορούσε να προεκταθεί στην Πάτρα του 2008;
Η Πάτρα είναι ένα πέρασμα μεταναστών προς τη Δύση. Ανέκαθεν και, κυρίως, σήμερα . Η πόλη μου εγκαταλελειμμένη στη μοίρα της από την επίσημη πολιτεία ζει, κοντά δεκαπέντε χρόνια, το δράμα των μεταναστών. Το δράμα των ανθρώπων που μοχθούν για μια καλύτερη μοίρα. Υπάρχει πολύς πόνος, μεγάλη εκμετάλλευση της ανθρώπινης δυστυχίας. Ναι, βλέπω στο δικό τους δράμα τη μοίρα των Ελλήνων μεταναστών που, μετά τον πόλεμο, πήραν τους δρόμους αναζητώντας την τύχη τους στους ξένους τόπους. Κι αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ως λαός.

7. Είναι πραγματικοί οι ήρωες του μυθιστορήματός σας;
Όχι, δεν είναι πραγματικοί. Έχω ταξιδέψει σε όλους τους τόπους οι οποίοι αναφέρονται στο μυθιστόρημά μου, ξέρω τι περιγράφω, έχω ερευνήσει το θέμα μου και έχω στο μυαλό μου πρότυπα των ηρώων μου, αλλά οι λογοτεχνικοί μου ήρωες είναι εντελώς επινοημένοι.

8. Το επόμενο βιβλίο σας;
Είναι πολύ νωρίς ακόμα για το επόμενο μυθιστόρημα. Ένας συγγραφέας πρέπει να ζει για μεγάλο χρονικό διάστημα στη σιωπή και την περισυλλογή. Όπου ανανεώνεται και όπου εκεί κυοφορούνται οι ιδέες και το πρωτογενές υλικό του. Ίσως, όμως εκδοθούν την επόμενη χρονιά επιλεγμένες επιφυλλίδες μου, οι οποίες έχουν ήδη δημοσιευτεί στην εφημερίδα τα ΝΕΑ, από το 1997 έως τα σήμερα.

25 Σεπτεμβρίου- Το απόκρυφο χειρόγραφο του Σαίξπηρ


Πλησιάζει σιγά σιγά το μεγαλύτερο γεγονός της χρονιάς στο χώρο του βιβλίου, το Φεστιβάλ της Φρανκφούρτης που όπως κάθε χρόνο θα προσελκύσει τα βλέμματα εκδοτικών οίκων απ’ όλο τον κόσμο. Εκεί υπογράφονται οι μεγαλύτερες συμφωνίες και μέσα απ’ τις συζητήσεις των manager προδιαγράφονται τα μεγάλα best seller της επόμενης χρονιάς. Αν είστε εκεί κοντά, λοιπόν, μην το χάσετε. Ξεκινάει στις 15 Οκτώβρη.
Στα δικά μας και ξεδιαλέγοντας τα mail με δελτία τύπου που ήρθαν τον τελευταίο καιρό, ξεχώρισα μία νέα σειρά σημαντικών ξένων λογοτεχνών, η οποία μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Γενικά ο συγκεκριμένος εκδοτικός οίκος έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το marketing μέσω του διαδικτύου προσπαθώντας να προσελκύσει νέους αναγνώστες, αλλά και να οργανώσει μία μεγάλη μερίδα τους που είναι πιστοί φίλοι του. Ανάμεσα σε άλλα ήταν από τους πρώτους με πολύ οργανωμένο φόρουμ, έχει ενθαρρύνει τους συγγραφείς του διατηρούν τα δικά τους, πολύ οργανωμένα ιστολόγια, ενώ αν θέλετε να είστε ενημερωμένοι για τα τελευταία νέα και τις επικείμενες παρουσιάσεις δεν έχετε παρά να γίνετε μέλη στο σχετικό group στο facebook.
Πάμε, όμως στα βιβλία. Πρώτο της σειρά «Ο Συνταγματάρχης και το παιδί-βασιλιάς» του βραβευμένου Αιγύπτιου Ζιλμπέρ Σινουέ. Είναι ιστορικό μυθιστόρημα με φόντο τη νεότερη ιστορία της χώρας, στο οποίο ο Σινουέ περιγράφει τις συνθήκες γένεσης της πυριτιδαποθήκης, που ονομάζεται και Μέση Ανατολή. Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται αντίστοιχα στους Νάσερ και Φαρούκ, άρα αν αυτά τα δύο ονόματα δεν σας λένε κάτι, τότε καλύτερα μην σπεύσετε να το αγοράσετε.
Επόμενο βιβλίο της σειράς είναι «Η αναφορά του Μπροντέκ» του Γάλλου Φιλίπ Κλοντέλ. Ο σαρανταεξάχρονος Κλοντέλ έχει προλάβει να αποσπάσει διάφορες βραβεύσεις στη χώρα του, ενώ το συγκεκριμένο μυθιστόρημα ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Gonocourt το 2007 και βραβεύτηκε με το Βραβείο Goncourt des Lycéens. (περισσότερα στη Wikipedia). Η «Αναφορά του Μπροντέκ» είναι κοινωνικό μυθιστόρημα, μια τοιχογραφία εποχής και ξεκινάει με τη φράση: «Ονομάζομαι Μπροντέκ και δεν ευθύνομαι για τίποτα. Οφείλω να το πω. Πρέπει να το ξέρει όλος ο κόσμος.»
Κλείνω με κάτι που και μόνο ως τίτλος ακούγεται πολύ ελκυστικό, τουλάχιστον σε όσους ασχολούνται με το είδος. Είναι «Το απόκρυφο χειρόγραφο του Σαίξπηρ» της Βρετανίδας Τζένιφερ Λι Κάρελ. Έχουμε να κάνουμε με έναν κλώνο Ντα Βίντσι. Παραμονές της πρεμιέρας του Άμλετ στο θέατρο «Σφαίρα» του Λονδίνου, η Ρόζαλιντ Χάουαρντ , εκκεντρική σαιξπηρίστρια και μέντορας της θεατρικής σκηνοθέτιδας Κέιτ Σέλτον, χαρίζει στην αγαπημένη της μαθήτρια ένα μυστηριώδες κουτί, συνοδεύοντας το δώρο της με τον ισχυρισμό ότι ανακάλυψε κάτι συγκλονιστικό. Μέσα στο κουτί, η Κέιτ θα βρει το πρώτο κομμάτι ενός σαιξπηρικού γρίφου, που θα τη ρίξει σ’ ένα θανάσιμα επικίνδυνο κυνήγι θησαυρού.

18 Σεπτεμβρίου- Στον Κήπο του Επίκουρου


Σήμερα το πρόγραμμα έχει περιήγηση στα βιβλιοπωλεία για να ξεφυλλίσουμε μερικούς τίτλους οι οποίοι έχουν ακουστεί αρκετά τον τελευταίο καιρό και συνήθως κάνουν βόλτες στα ράφια με τα ευπώλητα.
Οι εκδόσεις Άγρα κυκλοφόρησαν ακόμα ένα βιβλίο του ψυχολόγου Irvin Yalom, ο οποίος όπως αποδεικνύεται έχει αποκτήσει το δικό του σταθερό κοινό στη χώρα μας. Μετά λοιπόν τα εξαιρετικά δημοφιλή «Η θεραπεία του Σοπενάουερ», «Όταν έκλαψε ο Νίτσε» και «Η μάνα και το νόημα της ζωής», μεταφράστηκε και στη χώρα μας το «Στον κήπο του Επίκουρου», το οποίο για το περασμένο δεκαπενθήμερο κατέλαβε την πρώτη θέση των πωλήσεων στην αλυσίδα βιβλιοπωλείων «Πρωτοπορία». Κινείται στο γνωστό ύφος του συγγραφέα, έχει για υπότιτλο το «Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου» και απευθύνεται σε όσους θέλουν να διαβάσουν κάτι φιλοσοφημένο και λίγο δύσκολο. Η παρακάτω παράγραφος είναι απ’ το οπισθόφυλλο: «Γραμμένο με τον μοναδικό τρόπο του Ίρβιν Γιάλομ, το βιβλίο "Στον κήπο του Επίκουρου" συμπυκνώνει το έργο και την προσωπική εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής σε μια βαθύτατα ενθαρρυντική προσέγγιση στο οικουμενικό ζήτημα της θνητότητας. Ο Γιάλομ δείχνει ότι στον πυρήνα του άγχους μας βρίσκεται συχνά ο φόβος του θανάτου. Στη συνειδητοποίηση αυτή οδηγεί πολλές φορές μια «αφυπνιστική εμπειρία» -ένα όνειρο, μια αρρώστια, μια τραυματική εμπειρία ή το γεγονός ότι γερνάμε.»
Η πολυγραφότατη Μάρω Μαμβουνάκη έχει πολλούς φανατικούς αναγνώστες όπως αποδείχθηκε και με το «Φάντασμα της αξόδευτης αγάπης», το οποίο τους τελευταίους μήνες έχει επιτύχει σημαντικές πωλήσεις. Εκδόσεις Ψυχογιός και ελπίζω να μην σας μπερδέψει (όπως εμένα) το παρακάτω απόσπασμα: «Αν στέρηση είναι να μην έχω αυτό που επιθυμώ, ανικανοποίητο είναι να έχω μεν αυτό που επιθυμώ αλλά να μη μου προσφέρει τη γεύση που περίμενα να μου προσφέρει. Η απόκτησή του να αποδεικνύεται απογοητευτική. O άνθρωπος σήμερα μαραίνεται μέσα στην εποχή του ανικανοποίητου. Κι αν, όταν στερείσαι, μπορείς να ονειρεύεσαι και να προσδοκάς, μέσα στην ανικανοποίητη καθημερινότητα, τις απανωτές απογοητεύσεις -όχι απ αυτά που δεν έχεις αλλά απ αυτά που έχεις- δεν ξέρεις πια τι ακριβώς να επιθυμήσεις.»
Κλείνω με κάτι πολύ ενδιαφέρων, την «Μικρή ιστορία του κόσμου» του Ερνστ Γκόμπριχ, που κυκλοφόρησε στις αρχές του μήνα από τις εκδόσεις Πατάκη. Ο Gombrich, ένας από τους εξέχοντες θεωρητικούς του εικοστού αιώνα, πέτυχε να αφηγηθεί την ιστορία της ανθρωπότητας, από την εποχή του λίθου ως την εποχή της πυρηνικής ενέργειας, σύντομα, περιεκτικά, αλλά και με πειστικό τρόπο. Με γλώσσα απλή και γλαφυρή ζωντανεύει την ιστορία του κόσμου, τα επιτεύγματα του ανθρώπου, τη μετάβαση από τη μία ιστορική περίοδο στην άλλη, τις σημαντικότερες προσωπικότητες και συγκρούσεις. Θυμίζει σε σύλληψη τον «Κόσμο της Σοφίας» που παρουσίασα πρόσφατα και δεν θα σας αφήσει αδιάφορους.

Παρασκευή 19 Σεπτεμβρίου 2008

11 Σεπτεμβρίου- Το σκοτεινό αγγελάκι και το δέντρο


Θα εκπαιδεύσω τη βρύση να μη στάζει

και το λεπτοδείκτη να μείνει ακίνητος.

Θα εξηγήσω στο σκύλο πως δεν είναι ανάγκη να γαβγίζει

κάθε που έρχεται η νύχτα.

Θα πείσω το ραδιόφωνο να παίζει πάντα το ίδιο τραγούδι. Μετά θα ξαπλώσω στον καναπέ και θα περιμένω.


Δεν ξέρω πόσοι από εσάς διαβάζετε ποίηση. Στατιστικά και μόνο υποθέτω λίγοι. Προσωπικά διαβάζω ελάχιστα και δυσκολεύομαι να ξεδιαλύνω μέσα μου αν αυτό που διαβάζω είναι καλό ή απλά εντυπωσιακό. Αλλά και πάλι στην ποίηση νομίζω δεν χωράει αντικειμενικότητα- τουλάχιστον όχι τόσο όσο στις υπόλοιπες μορφές λογοτεχνίας. Αν κάτι ξυπνάει συναισθήματα, τότε υπηρετεί το σκοπό του και δεν χρειάζεστε την τέλεια κατάρτιση για να το απολαύσετε.

Όπως και να 'χει πάντως έρχομαι σήμερα να προτείνω με μεγάλη μου χαρά μια ποιητική συλλογή, την οποία εμπνεύστηκε ένας φίλος μου και οι στίχοι στην αρχή αποτελούν κομμάτι της. Όσα διάβασα με άγγιξαν -ή αν προτιμάτε μου άρεσαν- και ανακάλυψα μέσα τους έναν ολότελα διαφορετικό και ταυτόχρονα πανέμορφο τρόπο σκέψης.

Είμαι τυχερός λοιπόν, που γνωρίζω τον Τηλέμαχο Τσαρδάκα ο οποίος το 2007 κυκλοφόρησε το “Σκοτεινό Αγγελάκι και το Δέντρο” από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη και φέτος ήταν υποψήφιος για το αντίστοιχο σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο του περιοδικού “Διαβάζω”. Ο Τηλέμαχος Τσαρδάκας γεννήθηκε το 1978 στην Πάτρα και αυτή είναι η τρίτη του ποιητική συλλογή. Προηγήθηκαν το 1998 το “Αιμοσφαίριο του Ουρανού” από τις Αχαϊκές Εκδόσεις και το 2003 οι “Μικρές Μπαλάντες για Απόψε” από τον Λιβάνη.

Το “Σκοτεινό Αγγελάκι και το Δέντρο” το εξέλαβα σαν ένα μοναχικό ταξίδι σε τέσσερις πράξεις οι οποίες ονομάζονται “Τριάντα πέντε τετραγωνικά”, “Ιστορία γραμμένη με ουίσκι”, “Εμείς σε δεύτερο ενικό” και “Unhappy end”. Μέσα από τις πολύ δυνατές εικόνες που δημιουργούν οι στίχοι, ζωντανεύει ένα κομμάτι του εαυτού μας και αφού συναντηθούμε μαζί του, κλέβουμε λίγο χρόνο από την καθημερινότητα για να συζητήσουμε σαν παλιοί φίλοι. Για μένα η ανάγνωση των ποιημάτων ήταν μία τέτοια φυγή, μα νομίζω ότι καθένας θα ανακαλύψει κάτι διαφορετικό.

Αξίζει συγχαρητηρίων η εξαιρετικά καλαίσθητη και φροντισμένη έκδοση, σήμα κατατεθέν για το σύνολο των έργων του ποιοτικού εκδοτικού οίκου Γαβριηλίδη. Νομίζω ότι η αυλαία πρέπει να πέσει με τη συνέχεια και το τέλος του ποιήματος με το οποίο ξεκίνησα την παρουσίαση ώστε να ολοκληρωθεί ένας κύκλος. Το όνομά του είναι “Θα ξαπλώσω στον καναπέ και θα περιμένω”.


Σιωπηλοί αστερίες θα βυθιστούν στο ταβάνι μου.

Σύννεφα γκρίζα θα τυλίξουν τα χαλιά.

Ίσως έτσι δεν έρθει ποτέ κανένας να με επισκεφτεί.

Ίσως έτσι δεν χάσω τίποτα από αυτά που κάνουν οι άλλοι.

Ίσως έτσι να περιμένω για πάντα.

Τρίτη 2 Σεπτεμβρίου 2008

4 Σεπτεμβρίου- Ο Κόσμος της Σοφίας


Οι διακοπές είπαμε τελείωσαν. Πάμε παρακάτω.

Είχα γενέθλια πριν λίγες μέρες και οι φίλοι μου το έψαξαν πάρα πολύ πριν καταλήξουν στα βιβλία που ήθελαν να μου πάρουν δώρο. Συνωμοτικές συζητήσεις πίσω απ’ την πλάτη μου και ερωτήσεις σε αδιάφορο ύφος, για το αν έχω διαβάσει το ένα και το άλλο. Τελικά έκαναν μία από τις καλύτερες δυνατές επιλογές.

Πήρε λοιπόν θέση στα ράφια της βιβλιοθήκης μου ο «Κόσμος της Σοφίας» του Νορβηγού Jostein Gaarder, που κυκλοφόρησε πριν από δεκατέσσερα χρόνια από τον εκδοτικό οργανισμό Λιβάνη. Ο «Κόσμος της Σοφίας» είναι ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα για την ιστορία της φιλοσοφίας, πρωτότυπο και πολύ χρήσιμο για όλους όσοι αφιερώνουν ένα μέρος του καθημερινού τους χρόνου στη δημιουργικοί σκέψη.

Ο συγγραφέας ξεκινάει με την ιστορία μιας ανήσυχης δεκαπεντάχρονης μαθήτριας, η οποία λαμβάνει μια σειρά από μυστηριώδεις επιστολές. Μέσα απ’ τις σελίδες του αρχικά ανώνυμου επιστολογράφου ξεκινάει μια δεύτερη ιστορία, ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης. Όχι μην προτρέχετε, η δεύτερη ιστορία δεν είναι για ένα άλλο κοριτσάκι που δέχεται επιστολές από έναν άλλο επιστολογράφο και πάει λέγοντας μέχρι το τέλος του χρόνου.

Η δεύτερη ιστορία είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα και ουσιαστικά μία πρόσκληση για ένα ταξίδι. Είναι η ιστορία της φιλοσοφίας μέσα απ’ τους αιώνες και ειλικρινά αξίζει να του ρίξετε μια ματιά, ακόμα κι όσοι ήδη κουνάτε δεξιά-αριστερά το κεφάλι σας. Με απλό -μα όχι απλοϊκό- τρόπο ο Gaarder μας εισάγει σε ένα πεδίο το οποίο είναι συνυφασμένο με τον άνθρωπο ως ον, από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας. Τα ιδιότυπα μαθήματα του επιστολογράφου έχουν ως αφετηρία την αρχαία Ελλάδα (η οποία έχει την τιμητική της), όπου και γεννήθηκε η φιλοσοφία. Μαζί με την ηρωίδα Σοφία Αμούδσεν εξερευνούμε τις πτυχές της ανθρώπινης σκέψης και έκφρασης και αποκτούμε σημαντικές γνώσεις για τους φιλοσόφους και τα ρεύματα που εκπροσώπησαν.

Ο «Κόσμος της Σοφίας» είναι σπουδαία έκδοση και απευθύνεται σε όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τη φιλοσοφία και κατ’ επέκταση να αναζητήσουν απαντήσεις στα θεμελιώδη ερωτήματα, όπως ο καθένας μας τα ιεραρχεί. Από τι είμαστε φτιαγμένοι; Ποιες δυνάμεις κινούν τα νήματα γύρω μας; Η ψυχή είναι αθάνατη; Υπάρχει Θεός; Τα πάντα μεταβάλλονται ή παραμένουν σταθερά;

Τροφή για σκέψη. Νομίζω όλοι θέτουμε ανάλογα ερωτήματα. Η γραφή του Gaarder είναι απλή και λιτή, όπως και η μεστή μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου, έτσι ώστε να αποσπά την προσοχή του αναγνώστη απ’ τον πυρήνα, που είναι η φιλοσοφία. Το θεωρώ υπόδειγμα του πως θα έπρεπε να γράφονται τα διδακτικά βιβλία στην ιδανική πολιτεία. Όταν θα έχετε τελειώσει τις 611 σελίδες του δεν θα γνωρίζετε απαραίτητα περισσότερα, αλλά σίγουρα θα είστε σοφότερος γιατί θα έχετε συνειδητοποιήσει πόσα πολλά δεν γνωρίζετε.

Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2008

28 Αυγούστου- Έξι Δισεκατομμύρια Τρόποι Ζωής


Συνεχίζω τις ερωταποκρίσεις με συγγραφείς από όλα τα είδη λογοτεχνίας και σήμερα επιστρέφω σε ένα απ' τα αγαπημένα μου βιβλία, το οποίο είχα παρουσιάσει πάλι από αυτή τη στήλη ακριβώς πριν από ένα χρόνο. Προτείνω ανεπιφύλακτα λοιπόν το “Έξι Δισεκατομμύρια Τρόποι Ζωής” του Παναγιώτη Κούστα, που έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Τρίτων.

Το βιβλίο ξεκινάει με την εκπληκτική φράση: «Μην ενοχλείτε τους Κέδρους, ήταν εδώ πολύ πριν από εμάς» και είμαι βέβαιος ότι αφού το τελειώσετε, θα αφήσει στο μυαλό σας έναν αντίλαλο. Πρόκειται για ένα κράμα πολιτικής επιστημονικής φαντασίας που προσπαθεί να σκιαγραφήσει την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους μέχρι το τέλος του αιώνα που διανύουμε. Οι «Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής» δεν επιχειρούν απλά να αποτυπώσουν την ραγδαία τεχνολογικά εξέλιξη της ανθρωπότητας. Επικεντρώνονται σε ζητήματα που σχετίζονται άμεσα με την εξέλιξή μας σαν είδος, σωματικά και πνευματικά. Ο Παναγιώτης Κούστας χρησιμοποιεί σαν κέντρο βάρους την Δημοκρατία και γύρω της αρχίζει να σχεδιάζει ομόκεντρους κύκλους, καταθέτοντας στέρεα δομημένες απόψεις πάνω στη βιοηθική, στα οικονομικά συστήματα, στην παγκοσμιοποίηση, στην καταστροφή του περιβάλλοντος, στις επιθέσεις των φονταμενταλιστών, στα πνευματικά δικαιώματα και στην διαδικτυακή πραγματικότητα. Επιπλέον δεν φοβάται να προσεγγίσει θέματα, που ορισμένοι τα θεωρούν ταμπού όπως η πολιτική και η θρησκεία, θέτοντας την ερώτηση: Πόσο μπορεί το καθένα από αυτά να αλλάξει μορφή μέχρι το τέλος του αιώνα μας;

Περισσότερες απαντήσεις στις σελίδες του βιβλίου. Πάμε στις ερωτήσεις προς το συγγραφέα:

Υπάρχουν ανήσυχοι αναγνώστες σήμερα;

Ελπίζω πως υπάρχουν ανήσυχοι αναγνώστες σήμερα. Γνωρίζω μερικούς προσωπικά, είμαι ένας απ' αυτούς, και δεν θα ήθελα να ανήκουμε σε μια αισχρή μειοψηφία.

Θα μπορούσαν οι Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής να είναι ένα πολιτικό μανιφέστο;

Δεν έχω την θεωρητική επάρκεια, αλλά ούτε και την διάθεση να γράψω ένα πολιτικό μανιφέστο. Τα "Έξι δισεκατομμύρια" γεννήθηκαν από την οργή για όσα συμβαίνουν γύρω μας και μεγάλωσαν ποτίζοντάς την στο χιούμορ. Το μόνο που επιδιώκω είναι να ξανακουβεντιάσουμε τα "δεδομένα" της Δημοκρατίας και να περάσουμε καλά κατά την διαδικασία. Αν προκύψουν εφαρμόσιμες ιδέες από έναν τέτοιο διάλογο δεν θα ζητήσω να μου πληρώσει κανείς "πνευματικά δικαιώματα" για να τις πραγματοποιήσει.

14 Αυγούστου- Το παιδί της αγάπης


Συνεχίζω στο ίδιο μήκος κύματος με την παρουσίαση της περασμένης εβδομάδας και με ένα βιβλίο, που απευθύνεται λίγο-πολύ σε ίδιο μέρος του αναγνωστικού κοινού με τα μυθιστορήματα της Λένας Μαντά. Απλά αυτό ίσως είναι μία ιδέα πιο δραματικό και συγκινητικό.

Επίσης, λοιπόν από τις εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε φέτος το μυθιστόρημα «Το Παιδί της Αγάπης», που έχει γράψει η πρωτοεμφανιζόμενη Μαρία Τζιρίτα και βασίζεται σε μια αληθινή ιστορία. Η συγγραφέας είναι πολύ γλυκιά, καταδεκτική και ευγενική και με μεγάλη χαρά δέχτηκε να μου μιλήσει για το αγαπημένο της πνευματικό παιδί. Περισσότερα για αυτήν μπορείτε να μάθετε και στο πολύ ενημερωμένο της ιστολόγιο που διατηρεί στη διεύθυνση http://mariatzirita.psichogios.gr/. Όπως θα παρατηρήσατε και οι δύο συγγραφείς που ανήκουν στο δυναμικό του Ψυχογιού διατηρούν τα δικά τους ιστολόγια και αυτό εντάσσεται στα πλαίσια ενός γενικότερου «διαδικτυακού» marketing που εφαρμόζει ο εκδοτικός οίκος με δυναμική ιστοσελίδα, φόρουμ συζήτησης αναγνωστών και σελίδες στο facebook. Πάμε, όμως να μάθουμε περισσότερα για το «Παιδί της Αγάπης», που έχει ήδη σημειώσει πολύ καλές πωλήσεις.

Μια φράση απ’ το οπισθόφυλλο: Έτσι απλά, τον πέταξαν στο ίδρυμα νεογέννητο μωρό κι ύστερα τον πήγαν πίσω στη φυσική του οικογένεια δυο χρονών παιδάκι.

Ο συγγραφέας γράφει για να απευθυνθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερους αναγνώστες ή για προσωπική ικανοποίηση; Στη δική μου περίπτωση, το παιδί της αγάπης γράφτηκε αποκλειστικά ως κατάθεση ψυχής, αφού δεν είχα ιδέα ότι θα μπορούσε να γίνει βιβλίο και να εκδοθεί η ιστορία που έγραφα τότε. Αληθινή ιστορία που την έζησα από κοντά και με συγκλόνισε και ως φόρο τιμής στη μνήμη του παιδιού αυτού έγραψα την ιστορία του. Αλλά και σε ό,τι άλλο έχω γράψει από τότε, ποτέ δεν είχα ως γνώμονα την ικανοποίηση ή μη των αναγνωστών - γράφω την αλήθεια μου, ανοίγω την καρδιά μου, καταθέτω τα βιώματά μου και μοιράζομαι τη φαντασία μου.

Τι μπορεί να ανακαλύψει όποιος διαβάσει το Παιδί της Αγάπης; Όσο για το τι μπορεί κανείς να ανακαλύψει διαβάζοντας την ιστορία αυτή... να ανακαλύψει τον Στέλιο, τον κάθε Στέλιο ως αθώα παιδική ψυχή, να τον καταλάβει καλύτερα, να τον νιώσει και να τον αγαπήσει. Και τέλος ν' ανακαλύψει τον ίδιο του τον εαυτό, να τον δει στις πραγματικές του διαστάσεις, με τις ευθύνες του και τις υποχρεώσεις του- είτε ως θύτη, είτε ως θύμα.