Περηφάνια και Προκατάληψη και Ζόμπι

Πλησιάζουμε στο τέλος του Σεπτεμβρίου και αφού ξεκινάει μία νέα σεζόν είναι ώρα και για νέες κινήσεις. Εννοείται η εποχή δεν ευνοεί τίποτα, αλλά αν περιμένουμε να απεγκλωβιστούμε από την οικονομική κρίση κτλ, μάλλον θα γεράσουμε. Αποφάσισα μες στους επόμενους μήνες να ιδρύσω έναν εκδοτικό οίκο με έδρα τα Γιάννενα και κατεύθυνση το μυθιστόρημα. Αρχικά θα είναι ένα μικρό project, αλλά ελπίζω να πάει καλά και σύντομα να μπορεί να στεγάσει πολλούς και καλούς συγγραφείς. Πιο αναλυτικά θα γράψω αργότερα, ίσως δημιουργήσω και ένα ιστολόγιο ως σελίδα του εκδοτικού, όταν αποφασίσω το όνομα (που τελικά είναι πολύ δύσκολη διαδικασία, μέχρι στιγμής έχω καταλήξει στο "Βορειοδυτικές Εκδόσεις"). Ας προχωρήσουμε όμως σε δύο βιβλία που διάβασα το τελευταίο διάστημα και στην παρουσίαση ενός πρωτότυπου λογοτεχνικού περιοδικού.

Περηφάνια και προκατάληψη και Ζόμπι

Seth Graham-Smith + Jane Austen, εκδ. Πλατύπους

Είναι ένα βιβλίο που έχω αναφέρει αρκετές φορές και στηρίζεται σε μια αλλοπρόσαλλη και εκ πρώτης όψεως βέβηλη συνταγή. Κάποιοι τρελοί εκδότες στην Αμερική (quirk books) είχαν πριν δύο χρόνια την ιδέα να πάρουν μερικά κλασικά αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και να τα μετατρέψουν σε κάτι που μπορεί να χαρακτηριστεί από εκκεντρικό μέχρι αρρωστημένο. Στην ερώτηση του πώς μπορεί ένα βιβλίο να γίνει καλύτερο, απάντησαν ευθαρσώς «με την προσθήκη Ζόμπι». Ζόμπι; Ναι, γιατί όχι;

Ο Αμερικάνος Γκράχαμ Σμιθ πήρε με ευλάβεια το θρυλικό βιβλίο της Τζέιν Όστεν «Περηφάνια και Προκατάληψη» (πρωτοεκδόθηκε το 1813) και άνοιξε λίγο την υπόθεση ώστε να περιλάβει και τους συμπαθείς απέθαντους. Έτσι προέκυψε ένα νέο είδος λογοτεχνίας (mashup) που προσέλκυσε ένα μέρος του αναγνωστικού κοινού- κατ’ αρχάς από περιέργεια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το εγχείρημα δεν στερείται λογοτεχνικών αρετών.

Σύμφωνα με την μεταμορφωμένη ιστορία, η βικτωριανή Αγγλία μαστίζεται από μαζικές εμφανίσεις άμυαλων ζόμπι τα οποία επιτίθενται στους αξιότιμους υπηκόους του στέμματος. Παράλληλα όμως η ζωή των πρωταγωνιστών κυλάει -σχεδόν- κανονικά και η Λίζυ ερωτεύεται σιγά σιγά τον απρόσιτο και υπερόπτη κύριο Ντάρσυ. Όλα αυτά βέβαια είναι εφικτά γιατί τα δικαιώματα του βιβλίου έχουν περάσει σε public domain πλέον, όπως και κάθε έργο του οποίου ο δημιουργός έχει πεθάνει για τουλάχιστον μισό αιώνα.

Στην Ελλάδα το «Περηφάνια και Προκατάληψη και Ζόμπι» κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις Πλατύπους σε πολύ καλή μετάφραση του Χριστόδουλου Λίθαρη και αξίζει να κάνετε τον κόπο να το διαβάσετε. Η ιστορία είναι καλογραμμένη, έχει ενδιαφέρον και διαβάζεται γρήγορα. Άλλωστε σύμφωνα με την παράφραση της διασημότερης εισαγωγής της βρετανικής λογοτεχνίας: «Είναι πανθομολογούμενη αλήθεια ότι ένα ζόμπι που έχει βρει μυαλά οπωσδήποτε θα χρειάζεται περισσότερα».

Αν σας αρέσει τότε προτείνω να αναζητήσετε στα αγγλικά και μερικά ακόμα από τα υπόλοιπα «τερατουργήματα» της ίδιας σειράς: «Sense and sensibility and sea monsters», «Android Karenina», «Jane Slayre» και «Abraham Lincoln, Vampire Hunter». Τέλος, αν σας άρεσε πάρα πολύ η ιδέα μπορείτε να δοκιμάσετε κι εσείς τη συγγραφική σας τύχη σε κάτι με ελληνικό χρώμα. Πχ «Τα μυστικά του βάλτου των βαμπίρ», «Αλέξης Ζορμπάς και Ζόμπις» ή «Τα απομνημονεύματα του στρατηγού βρικόλακα Μακρυγιάννη».

Last Wish

Andrzej Sapkowski, εκδ. Orbit

Αυτό είναι ξενόγλωσσο και αν θέλετε να το διαβάσετε θα πρέπει ή να το παραγγείλετε από το Amazon ή να το αναζητήσετε σε κάποιο ενημερωμένο βιβλιοπωλείο. Φυσικά θα αναρωτηθείτε «γιατί να μπούμε σε τόσο κόπο» και είναι μια δίκαιη ερώτηση μιας και το «Last Wish» απευθύνεται αποκλειστικά σε αναγνώστες του φανταστικού. Πρόκειται για ένα φάνταζυ, γραμμένο το 1993 από τον Πολωνό Αντρέι Σαπκόφσκι και έτσι έχει εκ κατ’ αρχήν μια ξεχωριστή σλάβικη ατμόσφαιρα. Πρωταγωνιστής της σειράς είναι ένας γνωστός χαρακτήρας, ο Γκέραλντ απ’ τη Ρίβια, ένας κυνηγός τεράτων (witcher ή hexer) του οποίου οι περιπέτειες μοιάζουν βγαλμένες από θρύλους και παραμύθια. Ο Γκέραλντ περιδιαβαίνει έναν φανταστικό μεσαιωνικό κόσμο, λαμβάνει μέρος σε συναρπαστικές μονομαχίες και αντιμετωπίζει ηθικά διλήμματα. Έχει χρώμα αντιήρωα και οι αποφάσεις του συχνά κινούνται από πάθη.

Ουσιαστικά το «Last Wish» (2007) είναι μία συλλογή διηγημάτων που σκοπό έχει να εισάγει τον αναγνώστη στον κόσμο του witcher. Το επόμενο βιβλίο της σειράς που μεταφράστηκε στα αγγλικά ήταν το «Blood of elves» το 2009 και την επόμενη χρονιά αναμένουμε το «Times of contempt». Στη σειρά των βιβλίων Witcher στηρίχθηκε και το ομώνυμο πολύ επιτυχημένο παιχνίδι για υπολογιστές, του οποίου το sequel αναμένεται μέσα στο 2011. Όπως γίνεται αντιληπτό αυτή ήταν και η αφορμή της μετάφρασης των βιβλίων στα αγγλικά, τόσα χρόνια μετά την κυκλοφορία των πρωτότυπων. Τέλος, δεν υπάρχει στον ορίζοντα κανένα σχέδιο για κυκλοφορία των βιβλίων στη γλώσσα μας.

Το Παραμύθι

Πρόκειται για ένα νέο περιοδικό που κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα και έχει να κάνει με το λαϊκό ελληνικό παραμύθι και όσα συμβαίνουν γύρω από αυτό. Νομίζω θα έχει ενδιαφέρον ως εγχείρημα και θα διαπιστώσετε ότι λαϊκά παραμύθια γράφονται και στις μέρες μας και μάλιστα καλά. Επίσης στην ύλη του θα μπορείτε να διαβάσετε και εξειδικευμένα σχετικά άρθρα μιας και οι σκοποί του περιοδικού είναι και διδακτικοί (το Παραμύθι μοιράζεται δωρεάν και σε νοσοκομεία και σε ειδικά σχολεία). Την έκδοση του περιοδικού έχει αναλάβει το Όναρ (θεραπεία μέσω τέχνης για το άρρωστο παιδί).

Η κυκλοφορία του Παραμυθιού θα είναι τριμηνιαία, η τιμή τεύχους θα είναι 8 ευρώ και η ετήσια συνδρομή θα ανέρχεται στα 30 ευρώ. Σε περίπτωση που ενδιαφέρεστε να γίνετε συνδρομητές ή να αναζητήσετε περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήστε με την υπεύθυνη Αγγελική Σχοινά στο angeliki_schoina@hotmail.com

Τα περιεχόμενα του φθινοπωρινού τεύχους είναι τα παρακάτω:

5. Τι είναι για ‘μας το Παραμύθι
9. Προ-λόγος, Σπύρος Αλ.Καββαδίας
11. Το λαϊκό παραμύθι στο σύγχρονο νηπιαγωγείο-σχολείο, Αναστασοπούλου Βιβή, Καραχάλιου Ρούλα
25. Το παραμύθι των παιδιών- παραμύθια γραμμένα απ’ τα παιδιά, Αγγελική Σχοινά
38. Ησίοδος, Θοδωρής Κασαπίδης
41. Παραμύθια- Σχόλια στην επικαιρότητα-Δέκα παραμύθια για την κρίση
65. Η ζωή σαν παραμύθι, Βιργινία Ιωαννίδου
68. Γιορτή παραμυθιού στην αυλή του δημοτικού σχολείο Μαυροχωρίου, Σόνια Ευθυμιάδου- Παπασταύρου
94. Πρωτόγονο –Μικρή Εισαγωγή, Ελισάβετ Αρσενίου
95. Νεοελληνικό λαϊκό παραμύθι- Δεκαπέντε παραμύθια νέων ελλήνων και λαϊκών συγγραφέων
128. Φτιάξε καρδιά μου το δικό σου παραμύθι

Τι έχουμε να περιμένουμε τις επόμενες εβδομάδες; Το δέκατο τεύχος του Bookmarks και το δεύτερο «Παράθυρο Δρόμου», το αυτό-οργανωμένο λογοτεχνικό περιοδικό τοίχου που φτιάξαμε στην Πάτρα. Για να το διαβάσετε θα πρέπει μάλλον να το πετύχετε κολλημένο σε κάποιον τοίχο ή να μας βρείτε στο facebook. Πάντως είναι μια ιδέα που σκέφτομαι να μεταφέρω και στα Γιάννενα (επιστρέφοντας στην πόλη συνάντησα με έκπληξη ένα λογοτεχνικό free press το οποίο αγνοούσα, το "Αντί Χ Λόγου"- είναι ωραίο να γίνονται πράγματα).

Επίσης -σε ένα νέο που με χαροποίησε ιδιαίτερα- με λίγη υπομονή ως τα επόμενα Χριστούγεννα, θα διαβάσουμε το παιδικό φάνταζυ "Νοέλα" του φίλου Γιώργου Χατζηκυριάκου, που συμφώνησε με τον Κέδρο. Είχα τη χαρά να διαβάσω την αρχή του βιβλίου πριν καιρό και αν θέλετε να γνωρίσετε καλύτερα το Γιώργο μπορείτε να ξεφυλλίσετε και το ιστολόγιό του.

Κάπου εδώ αδειάζει η κλεψύδρα. Στην επόμενη ανάρτηση καλώς εχόντων των πραγμάτων θα φιλοξενήσω και μια συνέντευξη του Νίκου Αραπάκη για το «Δίκιο» του, το πολύ καλό ιστορικό μυθιστόρημα που αφηγείται την πορεία ενός ανθρώπου κατά τη διάρκεια των ταραγμένων ετών του εμφυλίου.

Άννα Νιαράκη - Τετράδιο Πειραμάτων

Όλο υποσχέσεις έδινες…
με μικρές σιωπές και αποσιωπητικά..
Με πνιχτά γέλια, σαρκασμό και
μια βραχνάδα ανεπιτήδευτη τις μικρές ώρες της νύχτας…
Θέλεις να με δεις… τρεις μήνες τώρα
θέλεις να με δεις….κάθε μέρα με βεβαιώνεις…
μα δεν έρχεσαι…

Πέρασε αρκετός καιρός απ’ την τελευταία μας συνάντηση, όπως και απ’ την τελευταία φορά που μιλήσαμε για ποίηση (ναι, υπάρχει ακόμα ως είδος). Τότε ήταν ο Δημήτρης Μουζάκης και η αυτάρεσκη σιωπή του. Σήμερα το λόγο παίρνει μία πολύ καλή φίλη η Άννα Νιαράκη, που κλέβει χρόνο από τη χημεία για να την αφιερώσει στην τέχνη (ή μπορεί να συμβαίνει και το αντίθετο). Νομίζω τελικά υπάρχει μια αναλογία και όπως ενώνονται τα στοιχεία στις ενώσεις, έτσι ενώνονται και οι λέξεις στους στίχους.

Εγώ γιατί σε περιμένω ;…
Γιατί μένω ξύπνια περιμένοντας ;
Γιατί κάνω κύκλους έξω από το σπίτι σου ;
Δεν ξέρω καν αν θέλω να σε δω-
μου φτάνει μόνο που δεν
εκπληρώνεις την υπόσχεση…

Με την Άννα μας συνδέουν πολλά πράγματα, πέρα απ' το ότι μένουμε στην ίδια πόλη και βρισκόμαστε κάθε Πέμπτη στις λογοτεχνικές συναντήσεις του Φυσιολακτρικού Συλλόγου Πατρών. Ένα από αυτά είναι η διακαής ανησυχία του να κάνουμε συνέχεια καινούργια βήματα (μπρος, πίσω, πάνω, κάτω, δεν έχει σημασία). Από αυτές τις συνιστώσες είχε προκύψει και λίγο καιρό πριν το Παράθυρο Δρόμου, ένα free press τοίχου το οποίο έχουμε δημιουργήσει μαζί με το Νίκο Κονδύλη ("κύτταρα τέχνης" το ιστολόγιό του) και την Έλενα Λαμπροκωστοπούλου. Αν δείτε ποίηση κολλημένη σε τοίχους, υπάρχει η πιθανότητα να είμαστε εμείς (ή κι εσείς- οι τοίχοι είναι καθρέφτες).

Κι όσο εσύ τάζεις…τόσο εγώ
θέλω…εγώ που ήμουν άνετη
τώρα σου τηλεφωνώ καθημερινώς…
κι όλο ρωτάω…θα έρθεις ;…

Έχω διαβάσει πολλά κείμενα της Άννας, και πεζά και ποιήματα και μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι γράφει πολύ καλά και ακόμα περισσότερο, πιστεύω ότι χάνετε κάτι πολύτιμο αν δεν διαβάσετε έστω μερικές γραμμές δικές της. Μέσα στο καλοκαίρι η Άννα έκανε την πρώτη απόπειρα να κοινωνήσει τα λογοτεχνικά παιδιά της και έτσι συστήνεται στο ευρύτερο κοινό με το «Τετράδιο Πειραμάτων», μια ποιητική συλλογή που είμαι σίγουρος ότι ένα μέρος της γράφτηκε ανάμεσα σε πειραματικούς σωλήνες, καλλιέργειες μικροοργανισμών και ροτοβάπορες.

Τώρα τελευταία μάλιστα…άλλαξα
ερώτηση..
«Να έρθω ;»
«όχι σήμερα», τρεις μήνες όχι σήμερα…

Το «Τετράδιο Πειραμάτων» περιλαμβάνει ποιήματα που γράφτηκαν τα τελευταία χρόνια: άλλα που κυοφορούνταν για μήνες και άλλα που ξεχύθηκαν στο χαρτί μέσα σε λίγα λεπτά. Αρκετά έχουν κοινό παρανομαστή τη μοναξιά, αλλά δεν χρειάζονται υπερανάλυση, ούτε να προσπαθήσετε να μαντέψετε τι σκεφτόταν η ποιήτρια. Είναι ποιήματα που χαίρομαι να διαβάζω και να ξαναδιαβάζω, ποιήματα που έχουν γραφτεί για να χαραχτούν στο μυαλό σας και να τα χαράξετε σε κάποιο θρανίο. Στα γενικά, ο τίτλος δίνει το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Άννας, η καλαίσθητη έκδοση κυκλοφορεί από τη «Χαραμάδα», ενώ το πολύ όμορφο εξώφυλλο έχει σχεδιάσει η Έλενα Λαμπροκωστοπούλου. Στα ειδικά και για να γνωρίσετε καλύτερα την Άννα Νιαράκη και την ποίησή της, τής ζήτησα να μου απαντήσει σε μερικές ερωτήσεις. Και από αυτές προέκυψε η συνέντευξη που ακολουθεί (αναγκάστηκα να λογοκρίνω την τελευταία ερωταπάντηση, που θα ενδιέφερε ιδιαίτερα τους φίλους κυνηγούς).

Κι όσο λες όχι τόσο θέλω το ναι…
Γιατί το έκρυψες ; γιατί μου έκρυψες
πως ήσουν συλλέκτης γραμματοσήμων ;…

- Άννα διαλέγεις ποίηση ή επιστήμη; Είναι εύκολο να συνδυάζεις αυτά τα δύο; Η συγγραφή είναι χόμπι, διέξοδος έκφρασης ή κάτι σημαντικότερο στη ζωή σου;
- Δεν θα μπορούσα πραγματικά να επιλέξω ένα από τα δύο. Διαλέγω να είμαι εγώ, όπως μπορώ, μετέωρη μεταξύ δύο αντικειμένων που απαιτούν την πλήρη αφοσίωση, την παράδοση, την συγκέντρωση. Δεν συνδυάζονται εύκολα. Η έρευνα έχει εξαντλητικά ωράρια, η ποίηση απαιτεί χρόνο αποφόρτισης και ελευθερία που στην καθημερινότητά μου είναι δυσεύρετα. Παρ’ όλα αυτά, τις νύχτες, εις βάρος του ύπνου, εφευρίσκεται χρόνος. Θα μπορούσα να πω, πως εξασκώ την επιστήμη μου ημερησίως και διάγω τον ποιητικό μου βίο μεταμεσονύκτια.Η ποιητική γραφή δεν είναι χόμπι ούτε διέξοδος έκφρασης. Χόμπι δεν έχω και εκφράζομαι αρκετά ελεύθερα για να μην είναι αναγκαία η διέξοδος. Η ποιητική γραφή είναι σύμφυτη. Γράφω πριν ακόμα μάθω αλφάβητο, στα τετράδια του μυαλού μου.

- Η ποίηση εξελίσσεται; Μήπως στις μέρες μας ένα κομμάτι της έχει μεταφερθεί στο διαδίκτυο; Πόσο αυτό μπορεί να την επηρεάσει και πόσο το εκμεταλλεύεσαι εσύ ως μέσο;
- Η ποίηση εξελίσσεται, όταν εξελίσσονται οι άνθρωποι που τη γράφουν. Η σύλληψη της ποιητικής ιδέας μπορεί να είναι κοινή, η απόδοση όμως και η τελική γέννηση του ποιήματος εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον ποιητή / ξενιστή που αναλαμβάνει την κυοφορία της. Ο ποιητής είναι ένα μέσο έκφρασης της Μούσας. Όσο περισσότερο εξελίσσεται, τόσο μεγαλώνουν οι πιθανότητες να αποδώσει σωστά την ποιητική Ιδέα.
Το διαδίκτυο είναι απλά ένα μέσο επικοινωνίας. Χαίρομαι που η ποίηση μεταφέρεται εκεί. Χαίρομαι όταν η ποίηση μεταφέρεται παντού. Κάθε άνθρωπος θα πρέπει να μπορεί να έχει ελεύθερη πρόσβαση στην Τέχνη. Η τέρψη της ψυχής είναι δικαίωμα. Το γεγονός ότι πλέον έχεις άμεση και ανοιχτή πρόσβαση στο ποιητικό έργο, το καταγεγραμμένο-αναγνωρισμένο αλλά και σε σύγχρονες φωνές, νέες τάσεις και ρεύματα μόνο καλό μπορεί να είναι. Η τριβή με το αντικείμενο και το αναπάντεχο που πιθανόν να βρεις στο διαδίκτυο, μπολιάζουν τη γραφή σου χωρίς καν να το συνειδητοποιείς.
Είμαι παιδί της γενιάς μου. Διατηρώ ιστολόγιο και σελίδα σε υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης. Σίγουρα βοηθά στην προβολή και τη δικτύωση, αναλόγως βέβαια και τι προσδοκεί κανείς. Εγώ θέλω απλά να επικοινωνώ. Μου φτάνει.

- Ποιοι και πόσοι διαβάζουν ποίηση στην Ελλάδα; Στην εποχή της ταχύτητας και της αμεσότητας δεν θα έπρεπε η ποίηση να κερδίζει συνέχεια έδαφος στις επιλογές των αναγνωστών;
- Ποιοι και πόσοι διάβαζαν ποίηση ανέκαθεν; Λίγοι θα έλεγα. Θεωρώ πως στις μέρες μας η κοινωνία δείχνει μια αργή στροφή προς την ουσία, ίσως γιατί σιγά σιγά οι μάσκες πέφτουν και η απομυθοποίηση της ευτυχίας μέσω του καταναλωτισμού είναι πλέον γεγονός ακόμα και για τον πιο ανυποψίαστο. Ο άνθρωπος υπήρξε εδώ και χρόνια στερημένος της ατομικότητάς του, ένα υλικό της μάζας, αξεχώριστο από τον διπλανό του, μέσα σε ένα χαρμάνι ισοπεδωτικών χειραγωγήσεων.
Ο άνθρωπος στο καπιταλιστικό σύστημα, είναι ο άνθρωπος καταναλωτής, φορολογούμενος, μια μαριονετούλα που η ύπαρξή της θεωρείται αναλώσιμη. Τα συστήματα αυτά δεν ευνοούν την ελεύθερη σκέψη, δεν ευνοούν την αφύπνιση. Και για χρόνια η ποίηση και η τέχνη γενικότερα είχαν θεωρηθεί πολυτέλειες και ελιτίστικες απασχολήσεις. Είναι καιρός νομίζω να επαναπροσδιορίσουμε το ρόλο της ψυχής στη ζωή μας.

- Υπάρχουν τα διαβόητα “κυκλώματα” στο χώρο των ποιητών; Και αν υπάρχουν σε τι εξυπηρετούν; Πες την αλήθεια, εσύ σε ποια ποιητική συμμορία ανήκεις;
- Τα "κυκλώματα" υπάρχουν παντού. Πάντα θα βρίσκεται κάποιος να εκμεταλλευτεί την ανάγκη του διπλανού του. Σίγουρα και στο χώρο των εκδόσεων / πωλήσεων κτλ θα υπάρχουν συμφέροντα που εξυπηρετούνται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αλλά αυτά αποφασίζεις νωρίς εάν σε αφορούν ή όχι. Δεν ανήκω σε καμία συμμορία, αμετανόητα ανένταχτη. Αν θες να με βάλεις κάπου, ίσως στο υπόγειο της Κοραή κάθε Πέμπτη, να διαβάζω ποιήματα με φίλους και να συζητάμε παρέα για το επόμενο τεύχος του Παράθυρου Δρόμου. Μέχρι εκεί.

- Ποιους σύγχρονους ποιητές διαβάζεις και ποιους βαριέσαι αφόρητα;
- Διαβάζω αρκετά. Προσφάτως ανακάλυψα με αφορμή την ταινία και το αφιέρωμα του Τηλέμαχου Τσαρδάκα, την ποίηση του Δημήτρη Κάββουρα και ομολογώ ότι με έχει κερδίσει. Από νέες φωνές, εκτιμώ την ποίηση του Γιάννη Λειβαδά, θεωρώ ότι έχει προσωπικό στίγμα που ξεχωρίζει. Αγαπώ Sylvia Plath, T.S Eliot, e.e. cummings, Τάσο Λειβαδίτη, Κώστα Καρυωτάκη, Charles Bukowsky και θα μπορούσα να γράψω άλλα τόσα ονόματα ετερόκλιτων ρευμάτων και επιρροών, σύγχρονών μου και μη.
Αυτό που θα ήθελα να αναφέρω είναι ότι τον τελευταίο καιρό μέσω των συναντήσεων στο υπόγειο του ΦΣΠ στην Κοραή αλλά και λόγω του Παράθυρου Δρόμου, όπως και μέσω της σελίδας στην υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης έχω έρθει σε επαφή με πραγματικά σύγχρονες φωνές και με χαρά βλέπω ότι υπάρχουν άνθρωποι που τους απασχολεί η ποίηση, η ποιητική γραφή και η εξέλιξη.
Με ρωτάς ποιους βαριέμαι αφόρητα. Όλους αυτούς που γράφουν με στόμφο και μαεστρία, κατασκευάζοντας ένα άδειο κλουβί από λέξεις. Ακόμα και για το τίποτα να θες να γράψεις θα πρέπει πρώτα να έχεις νιώσει τι είναι.

- Γράφεις και στ’ αγγλικά; Θα μοιραστείς λίγους απ’ τους στίχους σου;

alterachronism
[…]
It is the shadow
that scatters the light
against the wall
and not the wall
that scatters the light.
This inversion puzzles me,
it throws me devoid
(in the sense arena)
to fence with irrational…

- Πόσο σημαντικό είναι το βήμα τις έκδοσης; Ποιοι είναι οι επόμενοι στόχοι σου μετά το “Τετράδιο Πειραμάτων”;
- Η έκδοση ήταν κάτι που απέφευγα, κυρίως λόγω ιδεολογικών κολλημάτων που έτρεφα. Μπορώ να πω, όμως, ότι με γέμισε χαρά, δεν ξέρω τι σημαίνει αυτό για άλλους, για μένα σημαίνει πως έφυγε ένα βάρος και ξεστοίχειωσαν κάποια συρτάρια. Ήταν ένα στοίχημα τελικά.
Το Τετράδιο Πειραμάτων, είναι πραγματικά ότι περιγράφει ο τίτλος. Πειράματα ποιητικής γραφής. Πλέον θεωρώ πως μετά από αρκετά πειράματα, αρχίζω να βρίσκω ένα δρόμο που μου ταιριάζει. Η επόμενη ποιητική συλλογή μου για την οποία δεν θα βιαστώ καθόλου, θα είναι αρκετά διαφορετική.

- Πόσο εύκολο είναι να κάνεις κριτική σε ένα ποίημα; Πιστεύεις ότι υπό ορισμένη οπτική γωνία όλα τα ποιήματα μπορεί κάτι να προσφέρουν;
- Κριτική μπορείς να ασκήσεις στα πάντα τα οποία σε αφορούν. Θεωρώ πως ακόμα και ένα κακό ποίημα από άποψη τεχνικής, μπορεί να έχει να δώσει από πλευράς αισθητικής και το ανάποδο. Το ζήτημα όμως είναι αν ένα κακό ποίημα μπορεί να λέγεται ποίημα, ή ποιητική απόπειρα για παράδειγμα. Τα έργα τέχνης επιζητούν και αποζητούν την αρτιότητα.

- Πόσο δύσκολο είναι να γεννηθεί ένα ποίημα; Διορθώνεις εξαντλητικά τα δικά σου; Υπάρχουν ποιήματα που αφού τους αφιέρωσες χρόνο δεν σε ικανοποίησαν και τα έστειλες στον κάδο ανακύκλωσης; Υποθέτω γράφεις στον υπολογιστή κατευθείαν, σωστά;
- Σε λίγες μέρες τελειώνω ένα κείμενο με τίτλο «ο τόπος και το σώμα του ποιήματος» όπου επιχειρώ να προσεγγίσω τη δυσκολία γέννησης του, με όρους κοινωνικής ψυχολογίας και βιοχημείας. Θα σου απαντήσω τότε στο πρώτο σκέλος. Δεν διορθώνω εξαντλητικά, κάνω κάποιες διορθώσεις αλλά στην ουσία τα ποιήματά μου βασανίζονται αρκετά μέσα μου μέχρι να πάρουν τη μορφή τους. Δεν πετάω στον κάδο τίποτα, ακόμα και αυτά που έχω απαρνηθεί ολοκληρωτικά. Αυτές οι διαγραφές είναι και οι μόνες που μου ανήκουν. Φυσικά και γράφω με στυλό μαύρο ή μολύβι σε εισιτήρια, αποδείξεις, χαρτοπετσέτες, στα εργαστηριακά μου τετράδια, και προσφάτως σε ένα μικρό σημειωματάριο που απέκτησα μετά από παρότρυνση του Νίκου Κονδύλη.

- Ποιο είναι το απώτερο σύνορο της ποίησης; Οι στίχοι από ένα σκυλοτράγουδο, θα μπορούσαν να είναι ποίηση; Και τελικά υπάρχει κριτήριο για να χαρακτηρίσεις κάτι “σκυλοτράγουδο”;
- Ότι σε ελευθερώνει απώτατο όριο έχει το φυσικό τέλος. Για σένα. Το ίδιο δεν παύει ποτέ να χάνει την ιδιότητά του. Τα σκυλοτράγουδα δεν είναι ποίηση. Δεν είναι καν τραγούδια. Είναι μια ευτέλεια από λέξεις και νότες, ένας ηχητικός ξεπεσμός. Τα λαϊκά τραγούδια από την άλλη, έχουν να επιδείξουν αρκετά δείγματα με φοβερή ποιητική αξία στη στιχουργική τους. Δεν υπάρχει κριτήριο για να χαρακτηρίσεις ένα τραγούδι σκυλοτράγουδο. Είναι αυταπόδεικτο.

***

Αν σας άρεσαν όσα διαβάσατε, μπορείτε να συνεχίσετε στο ιστολόγιο της Άννα ("Αντιποίηση") και στο κοντινότερο σας βιβλιοπωλείο. Εγώ κατεβάζω την αυλαία με ένα ακόμα πολύ όμορφο δείγμα από το "Τετράδιο Πειραμάτων", το Λαμπίρι.

Η λυπημένη πολιτεία των ανθρώπων.
Των ανθρώπων με τα χαμένα λογικά,
με τα χαμένα αισθήματα- που ασφυκτιεί
κάτω από σάρκινα σεντόνια,
κάτω από δανεικές μοναξιές-αναζητώντας
το δεκανίκι της ύπαρξης.
Σε θέλω, μου είπαν τα μάτια σου
Σε θέλω, μου είπε το κορμί σου
Κι εγώ,
αναζητώ αστροπολιτείες
διαφορετικές από αυτές που
συλλαμβάνουν οι κεραίες μου,
ίδιες μ’ αυτές που οι φλέβες σου
υπαγορεύουν.

Το διπλό όνειρο της γραφής / Το κρυφτό

Λίγες μέρες έμειναν μέχρι τις διακοπές, ίσως κάνω την επόμενη ανάρτηση από το κάμπινγκ στο μακρινό Γύθειο, εκτός αν την τελευταία στιγμή αποφασίσω να μην πάρω το laptop μαζί (που δεν το νομίζω). Τώρα είμαι στο μπαλκόνι, γκρίζα σύννεφα έχουν μαζευτεί πάνω απ’ τα Γιάννενα και σε λίγο ελπίζουμε να βρέξει. Έχοντας λίγη ώρα μέχρι τη νεροποντή, ας κάνουμε μια ανακεφαλαίωση σε μερικά βιβλία που πέρασαν από τα χέρια μου τις τελευταίες εβδομάδες.

Κρυφτό, Jack Ketchum, εκδ. Λογείον

Κάνει ζέστη, άρα θα είναι ευχάριστο να παγώσει το αίμα στις φλέβες σας και έτσι καταλήγουμε στο «Κρυφτό» του Αμερικάνου μετρ του είδους Jack Ketchum (στον οποίο κλασικά έχει απονείμει εύσημα ο Στέφεν Κινγκ). Το «Κρυφτό» δεν είναι γνήσιο σπλάτερ με κομμένα κεφάλια, μανιακούς δολοφόνους, εκρήξεις αδρεναλίνης και μπόλικο σασπένς. Θα έλεγα ότι είναι μια χαμηλών τόνων ιστορία, που καταλήγει βέβαια σε ένα τρομακτικό περιστατικό, στο οποίο εσκεμμένα δεν εστιάζει. Περισσότερο μου άρεσε γιατί το διάβασα ως μια νουβέλα ανάπτυξης χαρακτήρων, ένα δείγμα του πόσο μπορεί να εμβαθύνει ένας συγγραφέας πάνω στους ήρωές του. Καθώς οι σελίδες γυρνούσαν, πολλές φορές πήγε στο μυαλό μου ότι ήταν μια απλουστευμένη μορφή της "Μυστικής Ιστορίας" (Ντόνα Ταρτ, εκδ. Λιβάνη), ένα βιβλίο που είχα διαβάσει έπειτα από παρότρυνση της φίλης Δέσποινας και για αυτό την ευγνωμονώ. Έτσι θα σύστηνα το "Κρυφτό" όχι μόνο σε φανατικούς του τρόμου ή φανατικούς του δημοφιλούς συγγραφέα, αλλά και σε όσους θέλουν να διαβάσουν ένα καλό βιβλίο. Εντύπωση μού έκανε η προσεγμένη μετάφραση του Νίκου Ρούσσου, ενώ περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε και στο ιστολόγιο των εκδόσεων Λογείον.

Το διπλό όνειρο της γραφής, Χάρης Βλαβιανός - Χρήστος Χρυσόπουλος, εκδ. Πατάκη

Ένα βιβλίο που δεν είναι από έναν συγγραφέα (παρακάτω παρουσιάζω ένα ακόμα), αν και εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μυθιστόρημα, αλλά με ένα έξοχο δοκίμιο περί συγγραφής. Ο Χάρης Βλαβιανός και ο Χρήστος Χρυσόπουλος -αμφότεροι βραβευμένοι από λογοτεχνικά περιοδικά και Ακαδημία Αθηνών-, αποφάσισαν ο ένας να βάλει την πένα και ο άλλος το μελάνι, προκειμένου να γράψουν έναν διαλογικό ταξίδι αναζήτησης του συγγραφικού ιδανικού. Στη διαδρομή συναντούν διαχρονικές μορφές της λογοτεχνικής ιστορίας, συνομιλούν με την ηχώ αποφθεγμάτων και οριοθετούν το πλαίσιο για μια ουτοπική τυποποίηση της γραφής. Επειδή, όμως μέσα στις γραμμές δεν χωράνε οι σκέψεις, οι συγγραφείς ξεφεύγουν, μπαίνουν σε ένα μπαλόνι που φουσκώνει με φαντασία και απογειώνονται με προορισμό της επιλογής σας.

Ποίηση, πεζός λόγος και φιλοσοφία μπλέκονται σε ένα έργο που δίνει συμβουλές χωρίς να γίνεται δασκαλίστικο και που σίγουρα θα κινήσει την περιέργειά σας. Παρ’ ότι με μια πρώτη ματιά δεν απευθύνεται σε όλους, το «διπλό όνειρο της γραφής» έχει τόσο ενδιαφέρον, που θα τολμήσω να το προτείνω και σε όσους αναζητούν ελαφρές επιλογές για την παραλία. Εννοείται, δε, ότι όποιος μεταφέρει τις σκέψεις του στο χαρτί, πρέπει να το διαβάσει πολύ προσεκτικά. Για εμένα σίγουρα μπήκε στη λίστα με τα αγαπημένα, ενώ μία δεύτερη γνώμη μπορείτε να πάρετε από τη Μαρία Τσουκανά και το 8ο τεύχος του Bookmarks. Παραθέτω και ένα όμορφο απόσπασμα:

9.4.2. Να μια σχετική στιχομυθία: Λούντβιχ Βιτγκενστάιν: "Πες μου, γιατί φαινόταν πιο εύλογο στους ανθρώπους ότι ο ήλιος γύριζε γύρω από τη γη, και όχι το ανάποδο;" Νόρμαν Μάλκολμ: "Προφανώς γιατί αυτό έβλεπαν στον ...ουρανό". Λούντβιχ Βιτγκενστάιν: "Μάλιστα. Και τι θα έβλεπαν αν η γη γύριζε γύρω από τον ήλιο;" (από την ταινία του Ντέρεκ Τζάρμαν "Βιτγκενστάιν", 1993)

Όταν έκλαψε ο Νίτσε, Irvin Yalom, εκδ. Άγρα

Κατά πάσα πιθανότητα θα το έχετε διαβάσει και σίγουρα θα έχετε ακούσει να μιλούν για αυτό με πολύ κολακευτικά σχόλια- άλλωστε στη χώρα μας είχε κάνει μεγάλη επιτυχία. Δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να γράψω πολλά για τον πασίγνωστο ψυχολόγο Γιάλομ ή για το εγκεφαλικό παιχνίδι ασθενούς Νίτσε και γιατρού Μπρόιερ που εκτυλίσσεται με φόντο τη Βιέννη στα τέλη του 19ου αιώνα. Εξαιρετικός συγγραφέας, εξαιρετικό βιβλίο (τιμημένο με βραβείο κοινοπολιτείας, να το διαβάσετε οπωσδήποτε. Το καλό είναι ότι αν σας αρέσει, τότε υπάρχουν πολλά ακόμα βιβλία από τον ίδιο συγγραφέα για να βυθιστείτε χαρούμενοι.

Το μυθιστόρημα των 12, συλλογικό, Εμπειρία Εκδοτική

Από τον Νίτσε, στους αντίποδες. Είχα μεγάλη περιέργεια να διαβάσω το «12». Πρώτη φορά άκουσα για αυτή την προσπάθεια μέσω facebook και είναι ένα μυθιστόρημα που συνέθεσαν δώδεκα διαφορετικοί συγγραφείς. Ξεκίνησε μια ιστορία ο ποιητής Μίλτος Γήτας γράφοντας το πρώτο κεφάλαιο (και ουσιαστικά ο οργανωτής της προσπάθειας), συνέχισε η Παυλίνα Κωνσταντάρα στο δεύτερο και κάπως έτσι φτάσαμε μέχρι το δωδέκατο κεφάλαιο που είχε αναλάβει ο Δημήτρης Κωνσταντάρας, ο οποίος ήταν και ο επιμελητής. Ανάμεσά τους πέρασαν οι: Εύη Γνωστοπούλου, ο Βαγγέλης Αυγουλάς, η Ράνια Αηδώνη, η Μαρίνα Καρπόζηλου, η Χριστίνα Κόλλια, η Μαρία Κατούφα, η Ελίνα Οικονόμου, ο Μιλτιάδης Δημητρίου και η Ελένη Βασιλοπούλου.

Δεν γνωρίζω αν απ’ την αρχή υπήρχε ένας ολοκληρωμένος σκελετός της ιστορίας πάνω στον οποίο δούλεψαν οι δώδεκα συγγραφείς ή αν ο καθένας είχε απόλυτη ελευθερία να οδηγήσει την πλοκή εκεί που ήθελε. Διαβάζοντας το βιβλίο κατέληξα ότι έγινε το πρώτο, γεγονός που είχε δύο σημαντικές επιπτώσει, μία αρνητική και μία θετική. Η ιστορία του «12» είναι μελοδραματικών τόνων, τόσο ώστε θα μπορούσε να είναι και το σενάριο μιας, απίθανων συμπτώσεων, φτηνής τηλεοπτικής παραγωγής. Παρ’ όλα αυτά η ιστορία έχει συνοχή και τηρείται ένα βασικό ρακόρ (να δανειστώ ορολογία απ' την καρέκλα του σκηνοθέτη) κάτι που ομολογώ ότι δεν περίμενα. Γνωρίζω από πρώτο χέρι ότι οι προσπάθειες ομαδικής συγγραφής είναι υπερβολικά (και ίσως αναίτια) απαιτητικές και πάντα θεωρούσα ότι το τελικό αποτέλεσμα δύσκολα μπορεί να σταθεί ως ολοκληρωμένο έργο. Το μυθιστόρημα των 12 καταφέρνει τουλάχιστον να κρατηθεί στα επίπεδα του βιβλίου. Μέτριου μεν, βιβλίου δε. Το 12 δεν μου άρεσε και για να υποστηρίξω τη γνώμη μου θα καταφύγω σε έναν χαρακτηριστικό διάλογο του βιβλίου μεταξύ δύο γυναικών σε ένα νεκροταφείο, όταν πλέον έχουν αποκαλυφθεί διάφορες απίθανες συνωμοσίες:

-Όποιος τολμήσει να αγγίξει το γιο μου θα τον θάψω με τα ίδια μου τα χέρια! Ζωντανό. Αν εσύ ζεις για να τον δεις ανάπηρο, εγώ ζω για να είμαι ο φύλακας-άγγελός του! Μόνο γι’ αυτό ζω! Μόνο γι’ αυτό!

Η Νίκη λυσσομανούσε ανυποχώρητη. Και η Ασπασία «χτύπησε». Άγρια.

-Να τον χαίρεσαι λοιπόν! Είναι λεβέντης! Αυτός σχεδίασε το ατύχημα που… σακατεύτηκε ο Θωμάς ΜΟΥ! Τα άκουσα όλα από την ντούμπλεξ συσκευή του τηλεφώνου εκείνο το τρισκατάρατο απόγευμα! Αλλά… αλλά… δεν πρόλαβα να κάνω τίποτα. Όπως πάντα.

Η Ασπασία άδειασε. Έμεινε ένα μαύρο στοιχειωμένο ρούχο.

Η Νίκη τρέκλισε.

Η καρδιά της «έτριξε».

Έσκυψε μπροστά, σφίγγοντας τις γροθιές της πάνω στο στομάχι της. Σαν να ήθελε να προστατευθεί από μιαν απώλεια τελειωτική. Αόρατη και υπαρκτή μαζί.

Είδε απέναντί της την τρέλα της και το θάνατό της αντάμα.

Την προσκαλούσαν.

Της ζητούσαν να διαλέξει.

Της έταζαν λύτρωση.

Έψαξε απεγνωσμένα ένα οχυρό με πολεμίστρες.

Η εικόνα του Πέτρου ξετυλίχθηκε θριαμβευτικά μπροστά από το δίλημμα.

-Ψέματα! κραύγασε. Σαν να ανακάλυψε από την αρχή τον κόσμο.

-Δεν πρόλαβα να κάνω τίποτα… τίποτα… τίποτα… τίποτα… τίποτα!

Δεν πρόσθεσα ούτε ένα «τίποτα». Αλλά επίσης χαρακτηριστικό είναι προς το τέλος του βιβλίου μία έξυπνη μετα-παραδοχή ενός από τους δώδεκα. Ρωτάει ο ένας ήρωας τον άλλον: «Και τι δουλειά είχε ο Έκτορας στην τράπεζα την ώρα της ληστείας; Σε τι εξυπηρετούσε να βρίσκεται εκεί;». Και απαντάει ο άλλος με ειλικρίνεια: «Ανόητο το σενάριο και εκ των υστέρων μοιάζει εντελώς χαζό, αλλά έτσι έγινε».

Ελπίζω να μην έγινα πολύ αυστηρός, προσπάθησα με τα αποσπάσματα να αποδώσω την ατμόσφαιρα του βιβλίου. Παραδόξως το μόνο κεφάλαιο που με ικανοποίησε ήταν το τελευταίο του κυρίου Κωνσταντάρα. Ήταν καλογραμμένο και κατάφερε να δώσει ένα συγγραφικό επίχρισμα σε όσα είχαν προηγηθεί.

Τελικά αξίζει να αφιερώσετε χρόνο στο «12»; Εγώ το έκανα καθαρά από λόγους περιέργειας και δεν έμεινα ευχαριστημένος. Δυστυχώς δεν θα συγκαταλέγεται στα βιβλία που θα προτείνω σε φίλους. Όχι ότι είναι χειρότερο από βιβλία που κυκλοφορούν με το τσουβάλι στις μέρες μας και κατακλύζουν τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων. Πάντως μπορεί και για την αρνητική μου γνώμη να φταίει και ότι οι αναγνωστικές μου προτιμήσεις είναι διαφορετικών προσανατολισμών. Αν όμως σας αρέσουν τα best seller με πολλές βροχές, αγάπες, τσιγάρα, ποτάμια, χωρισμούς, σουίτες κλπ, μπορεί να αξίζει να του ρίξετε μια ματιά.

Αυτά τα γλυκόπικρα για σήμερα. Αν διψάτε για περισσότερες κριτικές ή ψάχνετε περισσότερες προτάσεις, θα πρότεινα να συνεχίσετε την ανάγνωση στο «Διαβάζοντας», το άρτιο βιβλιοφιλικό ιστολόγιο της Κατερίνας Μαλακατέ. Σας χαιρετώ, πηγαίνω να ετοιμάσω βαλίτσες και να διαλέξω δύο βιβλία για να πάρω μαζί μου. Την επόμενη φορά που θα συναντηθούμε θα έχω φέρω μαζί μου και την Άννα Νιαράκη να σας συστήσω, να μιλήσουμε για το "Τετράδιο Πειραμάτων" και ζώδια.

ΥΓ: Και ναι, όχι απλώς βρέχει, αλλά μια μίνι θεομηνία με κεραυνούς και χαλάζι αποφάσισε να καταστρέψει την Ήπειρο.

Αργά κυλάει ο χρόνος

Οι πρώτες μέρες του Αυγούστου κυλάνε απελπιστικά αργά- το λέει και ο τίτλος της ανάρτησης. Γράφω ελάχιστα, αλλά ταυτόχρονα επεξεργάζομαι διάφορες ιδέες για ένα βιβλίο που κυοφορώ στο μυαλό μου (κλεμμένη φράση από τον Νίτσε). Ετοιμάζομαι και για διακοπές, εκτός απροόπτου κάμπινγκ στη μακρινή λακωνική Μάνη. Ετοιμάζομαι και για άλλα μεγαλεπήβολα σχέδια που από Σεπτέμβριο περιλαμβάνουν πολλές σελίδες για άλλες σελίδες.
Από χθες διαβάζω επιτέλους το "Όταν έκλαψε ο Νίτσε" και έχω απορροφηθεί απόλυτα στον κόσμο της θεραπευτικής ψυχολογίας. Τα μυθιστορήματα που διαβάζω συνήθως τα κατατάσσω σε τρεις κατηγορίες. Αυτά που θα ήθελα να έχω γράψει, αυτά που θα μπορούσα να έχω γράψει και αυτά που δεν θα ήθελα να έχω γράψει. Προφανώς το βιβλίο του Γιάλομ ανήκει στην πρώτη και ίσως θα πρέπει να εφεύρω και μία καινούργια, υψηλότερα βαθμίδα για να το τοποθετήσω. Στον αντίποδα οφείλω να κατατάξω το "12", ένα μυθιστόρημα που έγραψαν δώδεκα διαφορετικοί συγγραφείς και κυκλοφόρησε φέτος από Εμπειρία Εκδοτική. Πολλές αδυναμίες, αλλά περισσότερα θα γράψω σε επόμενη ανάρτηση.
Σπάνια παρουσιάζω ποίηση, αλλά σήμερα έχω μια καλή αφορμή για να ρίξω όμορφες λέξεις στην καθημερινότητά σας. Μόλις κυκλοφόρησε η ποιητική συλλογή της Άννας Νιαράκη με τίτλο "Τετράδιο Πειραμάτων", από τις εκδόσεις Χαραμάδα.
Η Άννα είναι ένας υπέροχος άνθρωπος και τα ποιήματά της υπόσχομαι ότι θα σας κρατήσουν τέλεια συντροφιά. Μια πρώτη επαφή με την Άννα μπορείτε να κάνετε διαβάζοντας το ιστολόγιό της, την "Αντι-ποίηση", όπου θα βρείτε αναρτημένα και πολλά απ' τα ποιήματά της. Θα επανέλθω αφού ζητήσω απ' την ίδια να μας μιλήσει λίγο για τον εαυτό της και τα πνευματικά τέκνα της.

Bookmarks 09

Open publication - Free publishing - More pliotas

Καλοκαιρινό Bookmarks για όσους κουβαλάνε e-readers στην παραλία. Τι έχουμε στην ύλη; Κούντερα, Ποδόσφαιρο, muzine, ποίηση από Άννα Νιαράκη, συνέντευξη του Λευτέρη Σακκά, μια βόλτα σε ιστολόγια, σούπερ ήρωες από Νόρα Δημοπούλου, έναν σελιδοδείκτη μυρμήγκι, ημερολόγιο ανάγνωσης και ευανάγνωστα από Χαράλαμπο Γιαννακόπουλο, ένα αφιέρωμα στον Dean Koontz, γνώμη τεσσάρων γνωστών εκδοτών για την κρίση, κριτικές για ελληνική και ξένη λογοτεχνία, bookΜarx, μια βόλτα στην Κωνσταντινούπολη, bookcrossing, προτάσεις από το poema και καλοκαιρινή ατζέντα για βιβλιοφιλικές περιπέτειες. Μην περιμένετε καθόλου, διαβάστε το πριν εξαντληθεί (σχήμα λόγου).
Ακολουθεί το editorial που έγραψα κατά τη διάρκεις του μουντιάλ.

Ο Μίλαν ο Κούντερα ή της Μίλαν ο Χούντελαρ;

Καλοκαίρι και ο λίβας σε συνδυασμό με το μουντιάλ δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για αναγνώσεις. Εδώ και δέκα μέρες προσπαθώ να τελειώσω το «Λαμπρό Φεγγάρι» της Λίαν Χερν και στέκεται αδύνατο. Μία παίζει η Βραζιλία, μία ο Μέσι, μία τα λιοντάρια της Αγγλίας (ας μην τα απαξιώνουμε- τουλάχιστον δεν είναι τόσο χάλια όσο οι Γάλλοι), το μάτι συνέχεια γλιστράει προς τη Νότιο Αφρική. Και μετά το σφύριγμα της λήξης ξεκινάει να κάνει ζέστη, βγαίνεις από το σπίτι και νομίζεις ότι κάποιος έχει ξεχάσει ανοιχτό το φούρνο. Άρα οφείλεις να κατευθυνθείς προς την παραλία, να παίξεις εκνευριστικές ρακέτες και να βυθιστείς στην πλημμυρίδα.
Και αργά το βράδυ που νομίζεις ότι μπορείς να αναζητήσεις λίγη γαλήνη στις σελίδες του Κούντερα, έρχονται τα πάρτυ και τα ποτά να αποτελειώσουν οποιαδήποτε λογοτεχνική διάθεση. Μέσα σε αυτό το κλίμα πώς μπορεί κάποιος να τελειώσει το βιβλίο του; Μπορείτε εσείς να συγκεντρωθείτε μετά τη δεύτερη τεκίλα ή όταν οι βουβουζέλες ηχούν θριαμβευτικά για τα γκολ του Χούντελαρ;
Κι όμως. Είτε στην παραλία, είτε στο ημίχρονο απ’ τους αγώνες υπάρχει χρόνος για βιβλία (σε πάρτυ καλύτερα μην πάτε με βιβλίο, trust me on this one). Έρχομαι λοιπόν να κάνω προτάσεις που θα σας λύσουν τα χέρια, γιατί -ας μην κρυβόμαστε- στην παραλία ειδικά, το βιβλίο είναι ξεκάθαρα στιλιστική επιλογή. Καλό το «Βιβλίο του Γέλιου και της Λήθης» του Μίλαν, αλλά κανείς απ’ την παρέα σας δεν θα εντυπωσιαστεί ιδιαίτερα αν το κουβαλήσετε μαζί με τα βατραχοπέδιλα. Κάποτε ήταν της μόδας ο Κώδικας (ομπρέλα και Ντα Βίντσι), φέτος έχει έρθει η ώρα να δημιουργήσετε δικό σας ρεύμα.
Πρώτη επιλογή: «Ψάχνοντας για Κοχύλια» της Ρόζαμουντ Πίλτσερ. Ο τίτλος τα λέει όλα. Αντί να τσαλαβουτάτε στην αμμουδιά για κοχύλια, εσείς θα τα αναζητάτε στις σελίδες του βιβλίου. Πάντως πέρα από το αστείο, το συγκεκριμένο βιβλίο σας το συστήνω ανεπιφύλακτα, είναι ένα από τα καλύτερα που έχω διαβάσει.
Αναπληρωματική επιλογή: «Ο Γέρος και η Θάλασσα». Ναι, του παλιόφιλου Έρνεστ Χέμινγουει. Εκτός από τα λογοπαίγνια που μπορείτε να δημιουργήσετε με τον τίτλο, η νουβέλα είναι μικρή, ευκολοδιάβαστη και θα σας ανοίξει την όρεξη για ψάρια. Για την ακρίβεια και εγώ σε παραλία τη διάβασα- μόνο μειονέκτημα ότι δεν προσφέρει μεγάλη σκιά. Αν όμως πραγματικά βαριέστε και σας πιάνει πονοκέφαλος με το διάβασμα, πάρτε το μαζί σας και προσποιηθείτε ότι το ξεφυλλίζετε. Αν σας ρωτήσουν για την υπόθεση κανένα πρόβλημα: Ένας γέρος ψαράς έχει πολλές μέρες να πιάσει ψάρια. Πιάνει ένα μεγάλο αλλά του το τρώνε οι καρχαρίες. Αυτά.
Αν τώρα βλέπετε αγώνα έξω με φίλους, υπάρχει μια αξιοπρεπής επιλογή για το ημίχρονο ή το pregame. «Ο τυχερός αριθμός του Δόκτορος Μπου και άλλα καλοκαιρινά παραμύθια», του Λένου Χρηστίδη. Παρανοϊκό περιτύλιγμα για τέσσερα εξωφρενικά αστεία διηγήματα που περιλαμβάνουν και έναν ερασιτεχνικό αγώνα ποδοσφαίρου. Απλές, καθημερινές καλοκαιρινές ιστορίες ενός απλού, καθημερινού καλοκαιριού. Και αυτό από τα αγαπημένα μου. Πρέπει να κλείσω απότομα. Οι Οράνιε πατάνε το χορτάρι.

Παράθυρο Δρόμου

Open publication - Free publishing - More window

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΤΟΙΧΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΜΑΣ

Το "Παράθυρο Δρόμου" είναι ένα free press περιοδικό τοίχου και έχει κάνει την πρώτη εμφάνισή του στην Πάτρα. Ηθικοί αυτουργοί ήταν η Άννα Νιαράκη, η Έλενα Λαμπροκωστοπούλου, ο Νίκος Κονδύλης και εγώ.
Το Παράθυρο Δρόμου είναι ένα εναλλακτικό περιοδικό το οποίο φιλοξενεί πρωτότυπα ποιήματα, λογοτεχνικά κείμενα, φωτογραφίες, εικαστικά. Σαν στόχο έχει να αποτελέσει έναν καμβά έκφρασης καλλιτεχνικών ανησυχιών και να σας υπενθυμίσει ότι ο κόσμος συνεχίζει να στροβιλίζεται με ταχύτητα. Το στήσιμό του σε μέγεθος αφίσας το καθιστά αυτόματα ένα παράθυρο στον τοίχο που το φιλοξενεί, ένα μικρό παράθυρο στην τέχνη.
Κάθε τεύχος θα φιλοξενεί πρωτότυπες δουλειές καλλιτεχνών που επιθυμούν να συμμετέχουν και το στήσιμό του θα το αναλαμβάνει διαφορετικός γραφίστας κάθε φορά. Όποιος ενδιαφέρεται να προβάλλει τη δουλειά του και τις ιδέες του είναι ευπρόσδεκτος., αυτές τις μέρες ετοιμάζουμε το δεύτερο τεύχος. Παρατηρήσεις, σχόλια, συμμετοχές, επικοινωνία στο parathyrodromou@gmail.com.
Θα βρείτε το παράθυρο αναρτημένο σε βιβλιοπωλεία, μπαράκια, αγαπημένα στέκια, στάσεις λεωφορείου και φυσικά στο δρόμο, δίπλα από σκισμένες αφίσες. Εάν πιστεύετε ότι οι τοίχοι του σπιτιού σας χρειάζονται ένα τέτοιο παράθυρο, είστε ελεύθεροι να το ξεκρεμάσετε και να το πάρετε μαζί σας!
Τέλος θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τους φίλους μας από την Ινδία και ειδικά τους Subhankar Das και Swadesh Misra, το περιοδικό των οποίων Graffiti Kolkata Broadside αποτέλεσε την αφορμή για την υλοποίηση μιας ιδέας που από καιρό γυρνούσε στα κεφάλια μας!

Οι εκλεκτοί του θανάτου

Σε αναμονή του 9ου τεύχους Bookmarks που θα κυκλοφορήσει την Τετάρτη (και υπόσχομαι θα έχει άκρως ποδοσφαιρικό editorial), ανεβάζω σήμερα την κεντρική συνέντευξη του τεύχους, που μου παραχώρησε ο συγγραφέας Λευτέρης Σακκάς. Μιλήσαμε για το νέο του ιστορικό μυθιστόρημα και για τις εξελίξεις στο χώρο του βιβλίου. Θα ξεκινήσω με μία σύντομη κριτική των "Εκλεκτών του Θανάτου".

Όσα χρόνια κι αν περάσουν ο άνθρωπος θα συνεχίζει να διαβάζει για ένα γεγονός που άλλαξε τη δομή του κόσμου. Ο Β’ Π.Π. εξήντα πέντε χρόνια μετά τη λήξη του αποτελεί και στις μέρες μας ένα από τα κυρίαρχα θέματα για μελέτη και μυθιστορηματική διαπραγμάτευση.
Οι «Εκλεκτοί του θανάτου» προσθέτουν τον δικό του κρίκο στην αλυσίδα, κρίκο διαφορετικού υλικού από όσους προϋπάρχουν. Οι Έλληνες συγγραφείς κατά κανόνα αγγίζουν μόνο όσα έχουν να κάνουν με τον εμφύλιο, αλλά ο Σακκάς επιλέγει ένα ευρύτερο πλαίσιο για την πλοκή του. Χρησιμοποιώντας παράλληλες αφηγήσεις διαφορετικών χρόνων, ταξιδεύει από τη σφαγή των Καλαβρύτων μέχρι τη Νορμανδία και την αντεπίθεση των Γερμανών στις Αρδέννες. Ήρωές του είναι ο ελληνοαμερικάνος στρατιώτης Κράλλης και ο αξιωματικός των SS Βάινχαρντ. Ο δεύτερος καταλήγει σε ένα ψυχιατρείο, όπου ένας νοσηλευτής θα επιχειρήσει μία επικίνδυνη κατάδυση στην ψυχή ενός εξ ορισμού εγκληματία πολέμου.
Η γραφή του Σακκά είναι αξιόλογα λιτή και οι σελίδες των «Εκλεκτών του θανάτου» γυρίζουν γρήγορα. Η οπτική γωνία που επιλέγει δημιουργεί πρωτότυπα βλέμματα, το ίδιο και τα ηθικά διλλήματα που θέτει. Νομίζω αν σας αρέσουν τα ιστορικά μυθιστορήματα δεν θα σας απογοητεύσει και σίγουρα θα μείνει στο κεφάλι σας ο απόηχος από την εμβληματική φράση του Πλάτωνα με την οποία κλείνει το βιβλίο: «Μόνο οι νεκροί έχουν δει το τέλος του πολέμου».

-Γιατί μας ελκύουν τόσο πολύ οι ιστορίες σχετικά με τον πόλεμο; Μήπως σε περιόδους κοινωνικής κρίσης αυξάνεται η τάση για καταφυγή σε αναγνώσματα που περιγράφουν μεγάλες καταστροφές;

Δεν πιστεύω πως είμαστε τόσο αυτοκαταστροφικοί. Μάλλον είναι η γοητεία του επικίνδυνου που συνδυάζεται με την άνεση και την ασφάλεια του καναπέ! Και φυσικά το έμφυτο γνώρισμα να συμπάσχουμε με εκείνους που πονούν.

-Πόση έρευνα χρειαστήκατε για να γράψετε τους «Εκλεκτούς του Θανάτου» και πόσο επηρέασε τη δομή της ιστορίας η επαγγελματική σας ενασχόληση με την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση ατόμων; Έχει ο χαρακτήρας Κουρτ στοιχεία από αληθινούς ασθενείς σας;

Και μόνο που με ρωτάτε για τον Κουρτ χαίρομαι πολύ. Είναι ένας άνθρωπος με το σύνδρομο μετατραυματικής ψύχωσης και φυσικά η επαγγελματική μου ενασχόληση μου έδωσε όλα τα στοιχεία που χρειαζόμουν. Τα μηνύματα από ανθρώπους που ασχολούνται με την ψυχιατρική είναι πως απέδωσα πιστά την ψυχική αυτή κατάσταση, φρόντισα με επιμέλεια όμως ώστε να μην ξεφύγει ο έλεγχος και από ιστορικό μυθιστόρημα γράψω πτυχιακή εργασία! Η έρευνα για το βιβλίο ήταν κοπιαστική. Και συνεχίζεται! Ανακύπτουν συνεχώς στοιχεία τα οποία χρειάζονται επιβεβαίωση και τεκμηρίωση. Για παράδειγμα, ίσως τελικά ο Γιόακιμ Πάιπερ να μην ήταν εγκληματίας πολέμου και εξεπλάγην όταν ανακάλυψα κάποια από τα στοιχεία. Περισσότερα θα πούμε εν καιρώ, γιατί αν συμβαίνει όντως κάτι τέτοιο πρέπει να επανορθώνουμε. Όχι τόσο οι συγγραφείς, όσο η ίδια η ιστορία.

-Μπαίνει στον πειρασμό ο συγγραφέας να αλλοιώσει μικρά κομμάτια της καταγεγραμμένης ιστορίας ή να παραβλέψει ό,τι δεν ταιριάζει με την πλοκή στο μυαλό του;
Σε ένα ιστορικό μυθιστόρημα ο συγγραφέας έχει να επιλέξει το ποσοστό μύθου και ιστορίας που θα χρησιμοποιήσει. Επειδή θεωρώ αυτό το «παρεξηγημένο» είδος λογοτεχνίας έναν υπέροχο τρόπο για να μάθει κάποιος ιστορία επιλέγω στα δικά μου βιβλία να αυξάνω πολύ το ποσοστό της. Συγγραφική αδεία μπορούμε να παραβλέψουμε κάποια γεγονότα ή να μεταθέσουμε χρονικά κάποια άλλα. Αλλά προς Θεού! Έχουμε την ανάγκη εμείς οι συγγραφείς να πειράξουμε λίγο την ιστορία, προφανώς επειδή δεν έχουμε τη δυνατότητα να ταξιδέψουμε στο παρελθόν και το χρησιμοποιούμε ως υποκατάστατο, αλλά η απόβαση στη Νορμανδία έγινε τον Ιούνη του ΄44 και όχι τον Ιούλη, έγινε το πρωί και όχι το μεσημέρι. Οποιαδήποτε αυθαίρετη αλλαγή σε σημαντικά κομμάτια της ιστορίας δεν εξυπηρετεί το σκοπό του ιστορικού μυθιστορήματος. Και βέβαια το κομμάτι της μυθοπλασίας πρέπει να είναι και αυτό εναρμονισμένο με το ιστορικό πλαίσιο και όχι κάτι που θα είναι εξωπραγματικό.

-Με τι μέρος της ευθύνης βαρύνεται ένας απλός στρατιώτης ο οποίος εξαναγκάζεται μέσω διαταγών να πάρει μέρος σε εγκλήματα πολέμου; Η ιεραρχία μπορεί να αποτελέσει άλλοθι;
Αυτό εξαρτάται από το πώς έχει ρυθμίσει ο κάθε ένας την «ψυχική» του ζυγαριά. Και βέβαια εκείνος που θα κληθεί να τον κρίνει με γνώμονα την αντίστοιχη δική του. Η απάντηση λοιπόν είναι όχι δύσκολη, αλλά αδύνατη σε αυτή την ερώτηση. Σε κάποιο σημείο του βιβλίου γράφω ακριβώς για αυτό το ζήτημα: «Μπορεί κάποιος να χαρακτηριστεί ήρωας, επειδή αντιστάθηκε και προτίμησε να χάσει τη ζωή του. Κάποιος άλλος όμως μπορεί να τον πει τρελό. Αν κάποιος υπάκουσε με βαριά την ψυχή του, σίγουρα μπορεί να γραφτεί στην ιστορία ως δειλός. Θα είχε όμως άδικο κάποιος αν τον χαρακτήριζε άνθρωπο;»

-Υπάρχει συγχώρεση ακόμα για τα πιο ειδεχθή εγκλήματα; Ισχύει ότι στον πόλεμο αποκαλύπτεται η αληθινή φύση του ανθρώπου;
Στον πόλεμο πρέπει να σκοτώσεις. Μερικές φορές κάνεις πράγματα απίστευτα, κάποιος στρατιώτης αμερικανός στην μάχη του Γκουανταλκανάλ έγραψε στην μητέρα του ότι βασανισμένος από τα κουνούπια, όταν έπιανε ένα το ακρωτηρίαζε και το έθαβε ζωντανό για να το εκδικηθεί! Οι Ιάπωνες αποκεφάλιζαν αιχμαλώτους πολέμου. Οι Γερμανοί εκτελούσαν παιδιά και γέροντες και πειραματίζονταν εγχειρίζοντας χωρίς αναισθητικό. Οι Σύμμαχοι βομβάρδισαν τρεις φορές την Δρέσδη σε δεκαέξι ώρες. Οι Σοβιετικοί βίασαν κάποια γυναίκα στο Βερολίνο είκοσι εφτά φορές. Αυτή είναι η αληθινή φύση του ανθρώπου; Όλα αυτά τα λέμε απάνθρωπα, δεν έχουν σχέση με το είδος μας, είναι κάτι άλλο. Όσον αφορά τη συγχώρεση; Όχι, δεν νομίζω ότι μπορεί να υπάρξει συγχώρεση για τα πιο ειδεχθή εγκλήματα. Και ας είμαι Χριστιανός Ορθόδοξος, νομίζω πως κανένας δεν έχει αυτήν την ικανότητα πλην ελαχίστων, τους οποίους ειλικρινά ζηλεύω!

-Ο συγγραφέας οφείλει να πάρει ξεκάθαρη θέση πάνω σε αμφιλεγόμενα ιστορικά γεγονότα; Δεν είναι δεδομένο ότι από άλλους θα θεωρηθεί φορέας αλήθειας και από άλλους φορέας προπαγάνδας;
Όταν γράφεις ιστορικό μυθιστόρημα πρέπει να είσαι προετοιμασμένος για την κριτική που θα ασκηθεί. Για το πρώτο μου βιβλίο, την «Έξοδο», χαρακτηρίστηκα από μερικούς εθνικιστής, επειδή έγραψα ότι το πεσκέσι στον σουλτάνο μετά την πτώση του Μεσολογγίου ήταν κομμένα αυτιά. Μα αυτό είναι καταγεγραμμένο. Και βέβαια αυτοί που με χαρακτήρισαν έτσι παρέβλεψαν τη σαφέστατη αναφορά μου στα εγκλήματα που διέπραξαν οι δικοί μας, όπως την μεγάλη σφαγή του μουσουλμανικού πληθυσμού κατά την άλωση της Τριπολιτσάς. Ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης το αναφέρει στα απομνημονεύματά του, εγώ είμαι ο εθνικιστής! Για τους «Εκλεκτούς του θανάτου» κάποιοι είπαν ότι είμαι ναζιστής! Επειδή αναφέρω το έγκλημα της Δρέσδης, κάτι που αναγνωρίζεται πια παγκόσμια ως έγκλημα πολέμου. Και για άλλους λόγους, που το μόνο που με κάνουν να διαπιστώνω είναι ότι εκείνοι που με κρίνουν ως ακροδεξιό ή ναζιστή ή ότι άλλο θέλετε πείτε, αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν σίγουρα δεν ήταν καλοί στο μάθημα των Νέων Ελληνικών στα σχολεία! Το βιβλίο αυτό λέει αλήθειες. Και για να απαντήσω στο πρώτο σκέλος της ερώτησης σας λέω ότι εγώ δεν διστάζω να παίρνω ξεκάθαρη θέση και κατανοώ εκείνους που δεν επιλέγουν αυτό. Και είμαι προετοιμασμένος για οποιαδήποτε κριτική, έχω όμως και εγώ το δικαίωμα να κρίνω την κριτική, αφού εγώ είμαι αυτός που επέλεξε το δύσκολο δρόμο να εκτεθεί στο κοινό εκφράζοντας την άποψή μου για ιστορικά γεγονότα.

-Το ιστορικό μυθιστόρημα είναι πιο δύσκολο από άλλα είδη λογοτεχνίας; Πού δίνετε περισσότερο χώρο; Σε όσα έχουν όντως συμβεί ή σε όσα φαντάζεστε ότι θα μπορούσαν να είχαν συμβεί;
Θέλει την έρευνα, χωρίς αυτήν δεν μπορείς να γράψεις ιστορικό μυθιστόρημα. Δεν ξέρω αν είναι πιο δύσκολο, σίγουρα απαιτεί περισσότερο χρόνο όμως. Δίνω περισσότερο χώρο στα ιστορικά γεγονότα και χτίζω το κομμάτι του μύθου έτσι ώστε να ταιριάζει απόλυτα με αυτά και να μη φαντάζει αυθαίρετο.

-Εσείς τι διαβάζετε στον ελεύθερο χρόνο σας; Ποια είναι τα αγαπημένα σας ιστορικά μυθιστορήματα και ποιο θα προτείνατε σε κάποιον χωρίς επαφή με το είδος;
Διαβάζω ετερόκλητα είδη λογοτεχνίας και αυτό ξενίζει τους ανθρώπους που με γνωρίζουν. Μου αρέσει πολύ για παράδειγμα και το τεχνολογικό θρίλερ και μόλις τελειώσω ένα τέτοιο βιβλίο μπορεί να διαβάσω κάτι ιστορικό ή κάτι με άκρατο χιούμορ! Είμαι λάτρης του Αρκά, του Μάικλ Κράιτον, του Στίβεν Πρέσφιλντ και του Τζον Μάντοξ Ρόμπερτς! Διαβάζω και ταξιδιωτικούς οδηγούς, η οικονομική μου δυνατότητα περιορίζεται στη χώρα μας και είναι ένας τρόπος να ταξιδεύω! Και ανάμεσα στα ταξίδια αυτά ίσως να θελήσω να λύσω ένα μυστήριο βοηθώντας τον αγαπημένο μου ήρωα, τον Σέρλοκ Χόλμς. Το αγαπημένο μου ιστορικό μυθιστόρημα είναι του Ρόμπερτς, από τη σειρά SPQR: «Στην υπηρεσία της Συγκλήτου και του λαού της Ρώμης». Προτείνω αυτό και την «Έξοδο», ενός νέου Έλληνα συγγραφέα. Σας θυμίζει κάτι; (γέλια)

-Η οικονομική κρίση θα επηρεάσει το χώρο του βιβλίου; Το μέλλον του βιβλίου ως αντικειμένου είναι ηλεκτρονικό σε συσκευές ανάγνωσης και σε smart phones; Θα ζήσουμε μια επανάσταση που θα συγκρίνεται με την εφεύρεση της τυπογραφίας;
Ήδη έχει επηρεαστεί ο χώρος του βιβλίου από την οικονομική κρίση. Οι πληρωμές εκατέρωθεν είναι ελάχιστες και έχει αντίκτυπο αυτό σε όλους όσους δραστηριοποιούνται στο χώρο. Ο νέος τρόπος ανάγνωσης των βιβλίων εξυπηρετεί λειτουργικά ζητήματα, όπως αποθήκευση και κόστος παραγωγής, πιστεύω όμως ακράδαντα ότι το βιβλίο είναι έννοια συνυφασμένη με τις λέξεις χαρτί, εκτύπωση, τυπογραφείο και θεωρώ το ηλεκτρονικό του μέλλον καταδικαστικό και ζοφερό. Δεν πρόκειται να ζήσουμε επανάσταση σαν την εφεύρεση της τυπογραφίας και νομίζω ότι θα ήταν ιεροσυλία να εξισώσουμε τον Γουτεμβέργιο με τα smart phones και τις συσκευές ανάγνωσης. Και αναρωτιέμαι ποια θα είναι η μαγεία με μια συσκευή ανάγνωσης που χωράει δεν ξέρω κι εγώ πόσα βιβλία, από ένα ή δύο ωραία βιβλία που θα τα ξεφυλλίζουμε παραδοσιακά…όχι, δεν μου αρέσει καθόλου αυτό που δύσκολα θα αποφύγουμε.

-Το «παράνομο» κατέβασμα μπορεί να έχει θετική επίδραση σε ένα έργο; Θα προτιμούσατε να πληρώσουν χίλια άτομα για να αγοράσουν το βιβλίο σας ή να πληρώσουν εκατό και να το κατεβάσουν ακόμα δέκα χιλιάδες δωρεάν; Το ίντερνετ θα φέρει εξελίξεις και στο χώρο των πνευματικών δικαιωμάτων;
Δεν γνωρίζω καμία «παράνομη» δραστηριότητα που να έχει κάτι θετικό. Και φανταστείτε τους «Εκλεκτούς» που έχουν την σπουδαία ευκαιρία να εκδοθούν στο εξωτερικό – έχουν γίνει κάποιες επαφές και άρεσαν πολύ σε μεγάλο εκδοτικό οίκο μιας μακρινής χώρας! – να κατεβαίνουν παράνομα κατά βούληση σε οποιοδήποτε υπολογιστή. Αν κάποιος συγγραφέας προτιμήσει να δει το βιβλίο του, τον κόπο του, το πνευματικό του παιδί να γίνεται βορά στις ορέξεις του ίντερνετ, τότε μάλλον με υποκριτή θα μιλάτε! Εγώ δεν υποκρίνομαι, θέλω να δω το βιβλίο μου να προοδεύει και πρόοδος για ένα βιβλίο είναι όχι το παράνομο download αλλά οι όσο το δυνατόν περισσότεροι αναγνώστες. Και αν είναι και ευχαριστημένοι ακόμα καλύτερα!

-Ένας συγγραφέας μπορεί να κάνει αντικειμενική κριτική σε συναδέλφους του; Σας ζητούν φίλοι να κρίνετε έργα τους;
Είναι λιγάκι δύσκολο αυτό. Συνάντησα από την πρώτη μου ενασχόληση με το χώρο της συγγραφής ανθρώπους που με δέχτηκαν με θέρμη και πολλές ευχές, αλλά και άλλους που με αντιμετώπισαν ως εισβολέα. Λες και ο σκοπός μου είναι να φάω από την πίττα τους! Ο σκοπός μου είναι να προσφέρω και εγώ μια διαφορετική συνταγή στον κόσμο. Δεν φθονώ κανέναν συνάδελφό μου, κρίνω και εγώ όπως κρίνομαι και αν η δική μου συνταγή δεν αρέσει τελικά τότε το πολύ πολύ να σταματήσω να μαγειρεύω! Αντικειμενική κριτική; Το αντικειμενικό είναι πολύ δύσκολο να το προσδιορίσουμε. Οπότε ας μείνουμε στην καλόβουλη κριτική, κάτι που θεωρώ υποχρέωσή μου για τα πνευματικά έργα των φίλων μου ή μη.

-Τι λείπει για να υπάρξουν επαγγελματίες συγγραφείς στην Ελλάδα; Πόσο δύσκολο είναι το ξεκίνημα για έναν νέο συγγραφέα;
Λείπει το αναγνωστικό κοινό. Υπάρχει υπερπληθώρα εκδόσεων. Αγοράζουμε βιβλία με βασικό κριτήριο το μέγεθος. Οι ρυθμοί της ζωής είναι εξαντλητικοί. Πως μπορεί κάποιος να γίνει τώρα επαγγελματίας συγγραφέας σε αυτήν την κατάσταση; Το ξεκίνημα είναι δύσκολο για έναν νέο συγγραφέα, ιδίως αν το όνειρό του είναι να βιοποριστεί από την δραστηριότητα αυτή. Τα έντυπα και η διαφήμιση ευνοούν γνωστούς και δοκιμασμένους συγγραφείς, στηρίζουν εκδότες με οικονομική άνεση. Εντάξει, είναι από μένα αποδεκτό αυτό. Δεν έχω σκοπό να βγάλω χρήματα από τη συγγραφή, προτιμώ να γράψω κάτι και να έχω να πω πράγματα στον κόσμο που θα επιλέξει το βιβλίο μου. Για το λόγο αυτό παραμένω πιστός στους εκδότες μου, έχουμε την ίδια φιλοσοφία και έχουμε χτίσει μια σχέση πάνω σε αυτή τη βάση, κάτι που δεν ήθελα να χαλάσω, αν και για τους «Εκλεκτούς» είχα μια άκρως τιμητική και συμφέρουσα πρόταση από γνωστό εκδοτικό οίκο! Θέλω το βιβλίο να είναι όχημα πολιτισμού περισσότερο από μηχανή παραγωγής ευρώ!

-Κάποιο βιβλίο που διαβάσατε πρόσφατα και σας απογοήτευσε; Ως αναγνώστης μένετε πιστός σε αγαπημένους σας συγγραφείς;
Διάβασα κάποιο βιβλίο που με απογοήτευσε. Δεν πρόκειται όμως να το πω, είναι άδικο για αυτόν που κοπίασε να το γράψει και καθόλου τιμητικό για εκείνους που έχουν την αντίθετη άποψη. Θα σας πω για κάποιο που με γοήτευσε. Είναι το «Ιστανμπούλ» του Τούρκου νομπελίστα Ορχάν Παμούκ. Ένας νέος συγγραφέας από την Ελλάδα γοητεύτηκε από έναν Τούρκο συγγραφέα καταξιωμένο. Μοιάζω για εθνικιστής;

-Θα μοιραστείτε λίγα λόγια για το επόμενο έργο σας;
Έχουν πέσει τα μπετά και έχουν γίνει και τα χτισίματα ήδη! Με μεράκι και σωστή δουλειά θα διαμορφώσουμε τους εσωτερικούς χώρους και θα φτιάξουμε και τον κήπο! Δεν είναι πολυκατοικία, είναι ένα βιβλίο που θα σας ταξιδέψει στην Αρχαία Ελλάδα. Επιτρέψτε μου παρακαλώ να μην πω περισσότερα. Και αν αυτή τη στιγμή είπατε μέσα σας «γιατί δεν μας λέει κι άλλα;» μάλλον έχω αρχίσει να πετυχαίνω ως συγγραφέας!
Ευχαριστώ θερμά για τη φιλοξενία.

Θα ήθελα κι εγώ να ευχαριστήσω τον κύριο Σακκά. Περισσότερα σε λίγες μέρες στο Bookmarks μαζί με πολλά ακόμα ενδιαφέροντα θέματα, κριτικές και ατζέντα για το καλοκαίρι.